<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0503"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 503 金刚经註解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 503 金刚经註解</title> <author>淸 孚祐帝君註解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">503</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经註解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02122"> <charName>CBETA CHARACTER CB02122</charName> <mapping cb:dec="985162" type="PUA">U+F084A</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+79EB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>秫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*(尤-尤+木)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17839"> <charName>CBETA CHARACTER CB17839</charName> <mapping cb:dec="1000879" type="PUA">U+F45AF</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[掘*ㄆ]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:34"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0734a" n="0734a"/> <lb ed="X" n="0734a01"/> <lb ed="X" n="0734a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 503-A 序</cb:mulu><head>No. 503-A <lb ed="X" n="0734a03"/><lb ed="R040" n="0209a01"/> 序</head> <lb ed="X" n="0734a04"/> <lb ed="X" n="0734a05"/><lb ed="R040" n="0209a02"/><p xml:id="pX25p0734a0501">从古圣人之书。皆所以垂教也。而统智愚圣。凡胎卵 <lb ed="X" n="0734a06"/><lb ed="R040" n="0209a03"/>湿化而胥度之者。莫如金刚经。是经也。以无念为宗。 <lb ed="X" n="0734a07"/><lb ed="R040" n="0209a04"/>以離相为旨。以断除贪妄为工夫。以淸净涅槃为究 <lb ed="X" n="0734a08"/><lb ed="R040" n="0209a05"/>竟。诚昏衢之巨烛。苦海之慈航也。自西域传<anchor xml:id="nkr_note_orig_0734001" n="0734001"/>人中华。 <lb ed="X" n="0734a09"/><lb ed="R040" n="0209a06"/>上自王候绅士。下迄牧竖樵夫。靡不家置一编顶礼 <lb ed="X" n="0734a10"/><lb ed="R040" n="0209a07"/>而供奉之。较四书六经。倍加尊重。然虽明衣洁裳。净 <lb ed="X" n="0734a11"/><lb ed="R040" n="0209a08"/>体端容。敲碎木鱼。而口之所诵。非心之所知。目之所 <lb ed="X" n="0734a12"/><lb ed="R040" n="0209a09"/>暗。非意之所会。如入暗室。不见一物。如遊蛮<g ref="#CB15131">邦</g>。莫辨 <lb ed="X" n="0734a13"/><lb ed="R040" n="0209a10"/>何言。亦安能起大坚固。生大智慧。而臻无上菩提之 <lb ed="X" n="0734a14"/><lb ed="R040" n="0209a11"/>岸哉。门下士黄子正元。<note place="inline">闽总戎号泰一</note>愍世人但诵经文不 <lb ed="X" n="0734a15"/><lb ed="R040" n="0209a12"/>晓经義。请直解于予。予瞿然曰。此经为我 <persName>佛</persName>之传 <lb ed="X" n="0734a16"/><lb ed="R040" n="0209a13"/>灯。微妙秘密。予何人斯。敢以蠡测之见。妄语高深哉。 <lb ed="X" n="0734a17"/><lb ed="R040" n="0209a14"/>黄子请甚力不获辞。因节取昔贤之论。而增损之。谬 <lb ed="X" n="0734a18"/><lb ed="R040" n="0209a15"/>参<anchor xml:id="nkr_note_add_0734a1801" n="0734a1801"/><anchor xml:id="beg0734a1801" n="0734a1801"/>己<anchor xml:id="end0734a1801"/>见。而串合之。前载註语。既字诠而句释。後列讲 <lb ed="X" n="0734a19"/><lb ed="R040" n="0209a16"/>旨。复缕晰而条分。或过递下卷。不凌不躐。或迴顾上 <lb ed="X" n="0734a20"/><lb ed="R040" n="0209a17"/>意。不漏不遗。务使口吻顺适。脉络贯通。俾诵者对其 <lb ed="X" n="0734a21"/><lb ed="R040" n="0209a18"/>文。晓其義。如亲历祇树园中见 <persName>佛</persName>与空生。娓娓问 <lb ed="X" n="0734a22"/><lb ed="R040" n="0209b01"/>答。向之在暗室者。处处开明。向之遊蛮<g ref="#CB15131">邦</g>者。言言尽 <lb ed="X" n="0734a23"/><lb ed="R040" n="0209b02"/>解。亦一大快事也。盖<persName>佛</persName>书谈空。儒书言实。解<persName>佛</persName>之书。 <lb ed="X" n="0734a24"/><lb ed="R040" n="0209b03"/>以解儒书者解之。则理顺诃通。後学之人。一见了然 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0734b" n="0734b"/> <lb ed="X" n="0734b01"/><lb ed="R040" n="0209b04"/>易于遵循。若于经中之章节。问答起伏联贯处。槪置 <lb ed="X" n="0734b02"/><lb ed="R040" n="0209b05"/>不讲。而多引棒喝堂参之语。以作训诂。如镜中华。探 <lb ed="X" n="0734b03"/><lb ed="R040" n="0209b06"/>之不得。如水中月。捉之不能。揆之我 <persName>佛</persName>传经之心。 <lb ed="X" n="0734b04"/><lb ed="R040" n="0209b07"/>断不如是。兹刻寿世。必有寻文究義。而得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0734b05"/><lb ed="R040" n="0209b08"/>三藐三菩提者。黄子之功。将与<persName>佛</persName>土幷永。岂特勝于 <lb ed="X" n="0734b06"/><lb ed="R040" n="0209b09"/>三千大千世界。七宝以用佈施者哉。</p> <lb ed="X" n="0734b07"/><lb ed="R040" n="0209b10"/><p xml:id="pX25p0734b0701">时 <lb ed="X" n="0734b08" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0209b11"/>大淸乾隆元年律次夹钟之月纯阳子沐手敬序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0734b09"/> <lb ed="X" n="0734b10"/> <lb ed="X" n="0734b11"/> <lb ed="X" n="0734b12"/> <lb ed="X" n="0734b13"/> <lb ed="X" n="0734b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 503-B</cb:mulu><head>No. 503-B</head> <lb ed="X" n="0734b15"/><lb ed="R040" n="0209b13"/><p xml:id="pX25p0734b1501">夫斯经者。乃大雄氏之準绳。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0734002" n="0734002"/>昔孔圣之大易。老子之 <lb ed="X" n="0734b16"/><lb ed="R040" n="0209b14"/>道淸。斯三者。窃阴阳之造化。夺宇宙之精华。诚雨粟 <lb ed="X" n="0734b17"/><lb ed="R040" n="0209b15"/>夜哭之再发明也。故其後略<g ref="#CB17839">󴖯</g>门墙者。无不以奉此 <lb ed="X" n="0734b18"/><lb ed="R040" n="0209b16"/>三者为尺璧寸珠之奇珍焉。然而履其国。历其阶。虽 <lb ed="X" n="0734b19"/><lb ed="R040" n="0209b17"/>千万人。无一往矣。其孔老之教。一以理数匡时。为万 <lb ed="X" n="0734b20"/><lb ed="R040" n="0209b18"/>世之木铎。一以修真度众。作九转之金针。唯<persName>佛</persName>氏之 <lb ed="X" n="0734b21"/><lb ed="R040" n="0210a01"/>书。皆以莊严藉喩。空寂传宗。自有为而彻无为。因四 <lb ed="X" n="0734b22"/><lb ed="R040" n="0210a02"/>相而参灭相。其意奥。其旨玄。欲求洞其一班者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0734003" n="0734003"/>解矣。 <lb ed="X" n="0734b23"/><lb ed="R040" n="0210a03"/>虽有昭明之缕分。纯阳之笺释。自六朝以至今日。纷 <lb ed="X" n="0734b24"/><lb ed="R040" n="0210a04"/>纷解晰。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0734b2401" n="0734b2401"/><anchor xml:id="beg0734b2401" n="0734b2401"/>已<anchor xml:id="end0734b2401"/>千百馀家。各了<anchor xml:id="nkr_note_orig_0734004" n="0734004"/>各乘之奥妙。其不能特 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0734c" n="0734c"/> <lb ed="X" n="0734c01"/><lb ed="R040" n="0210a05"/>赠予人也。不过按图索骥。究其省识。则庐山面目失 <lb ed="X" n="0734c02"/><lb ed="R040" n="0210a06"/>其本真矣。但其不可思议之硕果。定不以异语谎後 <lb ed="X" n="0734c03"/><lb ed="R040" n="0210a07"/>学人也。努志者贵坚修持诵。何必以穷章彻句。摘底 <lb ed="X" n="0734c04"/><lb ed="R040" n="0210a08"/>搜源。作禅门之苦恼乎。奚不悟如如不动。一旦慧觉 <lb ed="X" n="0734c05"/><lb ed="R040" n="0210a09"/>而不知焉。故非法非非法。即可以识西来意之本源 <lb ed="X" n="0734c06"/><lb ed="R040" n="0210a10"/>者也。</p><p xml:id="pX25p0734c0603" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0734c07" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0210a11"/>道光辛丑年仲春月</p> <lb ed="X" n="0734c08"/><lb ed="R040" n="0210a12"/><p xml:id="pX25p0734c0801">定光<persName>佛</persName>降笔于西江芝阳同善堂</p> <lb ed="X" n="0734c09"/><lb ed="R040" n="0210a13"/> <lb ed="X" n="0734c10"/><lb ed="R040" n="0210a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0734c1001"><l>何须远慕见莲台</l><l>但把菩提心地栽</l> <lb ed="X" n="0734c11"/><lb ed="R040" n="0210a15"/><l>悟得真空无一物</l><l>此身便是活<persName>如来</persName></l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0734c12"/> <lb ed="X" n="0734c13"/> <lb ed="X" n="0734c14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前仪</cb:mulu> <lb ed="X" n="0734c15"/><lb ed="R040" n="0210b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">金刚经启请</cb:mulu><head>金刚经启请</head> <lb ed="X" n="0734c16"/><lb ed="R040" n="0210b02"/><p xml:id="pX25p0734c1601">若有人受持金刚经者。先须至心念净口业真言。然 <lb ed="X" n="0734c17"/><lb ed="R040" n="0210b03"/>後启请八金刚四菩萨名号。所在之处。常常拥护。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0734c18"/><lb ed="R040" n="0210b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">净口业真言</cb:mulu><head>净口业真言</head> <lb ed="X" n="0734c19"/><lb ed="R040" n="0210b05"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX25p0734c1901">修利修利 摩诃修利 修修利 萨婆诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0734c20"/><lb ed="R040" n="0210b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">净三业真言</cb:mulu><head>净三业真言</head> <lb ed="X" n="0734c21"/><lb ed="R040" n="0210b07"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX25p0734c2101">唵 娑<note place="inline">音梭</note>嚩<note place="inline">音娃</note>婆嚩<g ref="#CB02122">秫</g><note place="inline">音述</note><g ref="#CB00501">驮</g> 娑嚩达摩婆嚩 婆 <lb ed="X" n="0734c22"/><lb ed="R040" n="0210b08"/>嚩<g ref="#CB02122">秫</g>度<note place="inline">音陀</note>憾<note place="inline">音酣</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0734c23"/><lb ed="R040" n="0210b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">安土地真言</cb:mulu><head>安土地真言</head> <lb ed="X" n="0734c24"/><lb ed="R040" n="0210b10"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX25p0734c2401">南无三满多 母<note place="inline">音□</note><g ref="#CB00501">驮</g><note place="inline">音陀</note>喃 唵 度噜度噜 地 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0735a" n="0735a"/> <lb ed="X" n="0735a01"/><lb ed="R040" n="0210b11"/><note place="inline">音寨</note>尾萨婆诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0735a02"/><lb ed="R040" n="0210b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">普供养真言</cb:mulu><head>普供养真言</head> <lb ed="X" n="0735a03"/><lb ed="R040" n="0210b13"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX25p0735a0301">唵 誐<note place="inline">音耶</note>誐曩<note place="inline">囊上声</note> 三婆嚩 袜<note place="inline">音娃</note>日<note place="inline">音子</note>啰<note place="inline">音楋</note>斛 <lb ed="X" n="0735a04"/><lb ed="R040" n="0210b14"/><note place="inline">音吽</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0735a05"/><lb ed="R040" n="0210b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">奉请</cb:mulu><head>奉请</head> <lb ed="X" n="0735a06"/><lb ed="R040" n="0210b16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0735a0601">南无靑除灾金刚<note place="inline">除一切众生。夙世灾殃。主大海</note></item> <lb ed="X" n="0735a07"/><lb ed="R040" n="0210b17"/><item xml:id="itemX25p0735a0701">南无辟毒金刚<note place="inline">除一切众生。瘟毒病患。主灾毒</note></item> <lb ed="X" n="0735a08"/><lb ed="R040" n="0210b18"/><item xml:id="itemX25p0735a0801">南无黄随求金刚<note place="inline">令一切众生。所求如愿。主功德</note></item> <lb ed="X" n="0735a09"/><lb ed="R040" n="0211a01"/><item xml:id="itemX25p0735a0901">南无白净水金刚<note place="inline">除一切众生。熟恼苦。主一切宝</note></item> <lb ed="X" n="0735a10"/><lb ed="R040" n="0211a02"/><item xml:id="itemX25p0735a1001">南无赤声火金刚<note place="inline">除一切众生。无明见。主生风</note></item> <lb ed="X" n="0735a11"/><lb ed="R040" n="0211a03"/><item xml:id="itemX25p0735a1101">南无定持灾金刚<note place="inline">除一切众生。灾难苦。主琉璃</note></item> <lb ed="X" n="0735a12"/><lb ed="R040" n="0211a04"/><item xml:id="itemX25p0735a1201">南无紫贤金刚<note place="inline">令一切众生。开解悟。主坚牢</note></item> <lb ed="X" n="0735a13"/><lb ed="R040" n="0211a05"/><item xml:id="itemX25p0735a1301">南无大神金刚<note place="inline">令一切众生。智芽成就。主龙</note></item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0735a14"/><lb ed="R040" n="0211a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">奉请</cb:mulu><head>奉请</head> <lb ed="X" n="0735a15"/><lb ed="R040" n="0211a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0735a1501">南无金刚眷菩萨<note place="inline">慈也</note></item> <lb ed="X" n="0735a16"/><lb ed="R040" n="0211a08"/><item xml:id="itemX25p0735a1601">南无金刚索菩萨<note place="inline">悲也</note></item> <lb ed="X" n="0735a17"/><lb ed="R040" n="0211a09"/><item xml:id="itemX25p0735a1701">南无金刚爱菩萨<note place="inline">喜也</note></item> <lb ed="X" n="0735a18"/><lb ed="R040" n="0211a10"/><item xml:id="itemX25p0735a1801">南无金刚语菩萨<note place="inline">捨也</note></item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0735a19"/><lb ed="R040" n="0211a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">发愿文</cb:mulu><head>发愿文</head> <lb ed="X" n="0735a20"/><lb ed="R040" n="0211a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0735a2001"><l>稽首三界尊</l><l>皈依十方<persName>佛</persName></l><l>我今发宏愿</l> <lb ed="X" n="0735a21"/><lb ed="R040" n="0211a13"/><l>持此金刚经</l><l>上报四重恩</l><l>下济三涂苦</l> <lb ed="X" n="0735a22"/><lb ed="R040" n="0211a14"/><l>若有见闻者</l><l>悉发菩提心</l><l>尽此一报身</l> <lb ed="X" n="0735a23"/><lb ed="R040" n="0211a15"/><l>同生<name role="" type="person">极乐国</name></l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0735a24"/><lb ed="R040" n="0211a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">云何梵</cb:mulu><head>云何梵</head> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0735b" n="0735b"/> <lb ed="X" n="0735b01"/><lb ed="R040" n="0211a17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0735b0101"><l>云何得长寿</l><l>金刚不壞身</l><l>复以何因缘</l> <lb ed="X" n="0735b02"/><lb ed="R040" n="0211a18"/><l>得大坚固力</l><l>云何于此经</l><l>究竟到彼岸</l> <lb ed="X" n="0735b03"/><lb ed="R040" n="0211b01"/><l>愿<persName>佛</persName>开微密</l><l>廣为众生说</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0735b04"/><lb ed="R040" n="0211b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">开经偈</cb:mulu><head>开经偈</head> <lb ed="X" n="0735b05"/><lb ed="R040" n="0211b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0735b0501"><l>无上甚深微妙法</l><l>百千万劫难遭遇</l> <lb ed="X" n="0735b06"/><lb ed="R040" n="0211b04"/><l>我今见闻得受持</l><l>愿解<persName>如来</persName>真实義</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0735b07"/> <lb ed="X" n="0735b08"/> <lb ed="X" n="0735b09"/> <lb ed="X" n="0735b10"/> <lb ed="X" n="0735b11"/> <lb ed="X" n="0735b12"/> <lb ed="X" n="0735b13"/> <lb ed="X" n="0735b14"/> <lb ed="X" n="0735b15"/> <lb ed="X" n="0735b16"/> <lb ed="X" n="0735b17"/> <lb ed="X" n="0735b18"/> <lb ed="X" n="0735b19"/> <lb ed="X" n="0735b20"/> <lb ed="X" n="0735b21"/> <lb ed="X" n="0735b22"/> <lb ed="X" n="0735b23"/> <lb ed="X" n="0735b24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0735c" n="0735c"/> <lb ed="X" n="0735c01"/> <lb ed="X" n="0735c02"/><cb:docNumber>No. 503</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0735c03"/><lb ed="R040" n="0212a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚经</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0735c04"/> <lb ed="X" n="0735c05"/><lb ed="R040" n="0212a02"/><byline cb:type="author">孚祐帝君 註解</byline> <lb ed="X" n="0735c06"/><lb ed="R040" n="0212a03"/><byline cb:type="other">後学培真道人挍正</byline> <lb ed="X" n="0735c07"/><lb ed="R040" n="0212a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">经题</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0735c0701">金刚般若波罗蜜经<note place="inline">般若音钵惹。下仿此</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0735c08"/><lb ed="R040" n="0212a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0735c0801">【註】金刚。金中之刚。利而能断之意。般若。智慧也。波 <lb ed="X" n="0735c09"/><lb ed="R040" n="0212a06"/>罗蜜。到彼岸也。即诸<persName>佛</persName>菩萨。超脱究竟之地。经径 <lb ed="X" n="0735c10"/><lb ed="R040" n="0212a07"/>也。言此经为修行之径路也。</p><p xml:id="pX25p0735c1012" cb:place="inline">〇石天基註凡。系如 <lb ed="X" n="0735c11"/><lb ed="R040" n="0212a08"/>来语句。用圈〇。须菩提语句。用黑圈●阿难结集 <lb ed="X" n="0735c12"/><lb ed="R040" n="0212a09"/>语。用尖圈△。问答起语。用连点点。语句分明。便于 <lb ed="X" n="0735c13"/><lb ed="R040" n="0212a10"/>初学。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0735c14"/><lb ed="R040" n="0212a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法会因由分第一</cb:mulu><head>〇法会因由分第一<note place="inline">说法聚会由此起因</note></head> <lb ed="X" n="0735c15"/><lb ed="R040" n="0212a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0735c1501">如是我闻一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0735c16"/><lb ed="R040" n="0212a13"/>邱众。千二百五十人俱。尔时<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。入 <lb ed="X" n="0735c17"/><lb ed="R040" n="0212a14"/>舍卫大城乞食。于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0735c1701" n="0735c1701"/><anchor xml:id="beg0735c1701" n="0735c1701"/>已<anchor xml:id="end0735c1701"/>。还至本处。饭食 <lb ed="X" n="0735c18"/><lb ed="R040" n="0212a15"/>讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0735c1801" n="0735c1801"/><anchor xml:id="beg0735c1801" n="0735c1801"/>已<anchor xml:id="end0735c1801"/>。敷座而坐<note place="inline">著音酌。钵音撥。饭食音反四</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0735c19"/><lb ed="R040" n="0212a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0735c1901">【註】如是。指全经而言。我。阿难自称也。言此经之所 <lb ed="X" n="0735c20"/><lb ed="R040" n="0212a17"/>云。乃我亲闻于<persName>佛</persName>。者也。<persName>佛</persName>。教主之称。<name role="" type="person">舍卫国</name>。波斯 <lb ed="X" n="0735c21"/><lb ed="R040" n="0212a18"/>匿王所居。树。为匿王太子祇陀手种。故曰祇树。给 <lb ed="X" n="0735c22"/><lb ed="R040" n="0212b01"/>孤独。名须达拏。乐善好施。人皆称为<name role="" type="person">给孤独</name>长者。 <lb ed="X" n="0735c23"/><lb ed="R040" n="0212b02"/>须达深重<persName>佛</persName>教。向祇陀借园建精舍。用黄金佈地。 <lb ed="X" n="0735c24"/><lb ed="R040" n="0212b03"/>请<persName>佛</persName>说法。故<persName>佛</persName>常住园中。比丘。乞士也。上乞法于 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0736a" n="0736a"/> <lb ed="X" n="0736a01"/><lb ed="R040" n="0212b04"/>诸<persName>佛</persName>菩萨。下乞食于善信之谓。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>号也。三界 <lb ed="X" n="0736a02"/><lb ed="R040" n="0212b05"/>共仰之意。敷。排布也。</p> <lb ed="X" n="0736a03"/><lb ed="R040" n="0212b06"/><p xml:id="pX25p0736a0301">【讲】阿难说。我向者尝闻我<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。在<name role="" type="person">舍卫国</name>祇树 <lb ed="X" n="0736a04"/><lb ed="R040" n="0212b07"/><name role="" type="person">给孤独</name>长者园中。座下乞士。共一千二百五十人。 <lb ed="X" n="0736a05"/><lb ed="R040" n="0212b08"/>时方正午。当进食之际。<persName>佛</persName>乃著和柔忍辱之衣。持 <lb ed="X" n="0736a06"/><lb ed="R040" n="0212b09"/>四天王所献之钵。率诸大众。于<name role="" type="person">舍卫城</name>中乞食。不 <lb ed="X" n="0736a07"/><lb ed="R040" n="0212b10"/>越贫而从富。不捨贱而後贵。平等无相。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0736a0701" n="0736a0701"/><anchor xml:id="beg0736a0701" n="0736a0701"/>已<anchor xml:id="end0736a0701"/>。 <lb ed="X" n="0736a08"/><lb ed="R040" n="0212b11"/>还至园中。饭食讫。收衣钵。洗足毕。排布高座。而坐 <lb ed="X" n="0736a09"/><lb ed="R040" n="0212b12"/>焉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0736a10"/><lb ed="R040" n="0212b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善现启请分第二</cb:mulu><head>〇善现启请分第二<note place="inline">善现长老启请<persName>佛</persName>训</note></head> <lb ed="X" n="0736a11"/><lb ed="R040" n="0212b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0736a1101">时长老须菩提在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0736a12"/><lb ed="R040" n="0212b15"/>著地。合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸 <lb ed="X" n="0736a13"/><lb ed="R040" n="0212b16"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。<persName>世尊</persName>。善男子。善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0736a14"/><lb ed="R040" n="0212b17"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>言。善 <lb ed="X" n="0736a15"/><lb ed="R040" n="0212b18"/>哉善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付 <lb ed="X" n="0736a16"/><lb ed="R040" n="0213a01"/>嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子。善女人。发阿 <lb ed="X" n="0736a17"/><lb ed="R040" n="0213a02"/>耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。唯 <lb ed="X" n="0736a18"/><lb ed="R040" n="0213a03"/>然<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻<note place="inline">乐音要</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0736a19"/><lb ed="R040" n="0213a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0736a1901">【註】长老。年高有德之称。梵语须菩提。华言善现。一 <lb ed="X" n="0736a20"/><lb ed="R040" n="0213a05"/>名空生。左为邪道。右为正道。故偏袒右肩。右膝著 <lb ed="X" n="0736a21"/><lb ed="R040" n="0213a06"/>地。合掌。心合于道。道合于心也。白。启也。希。少也。希 <lb ed="X" n="0736a22"/><lb ed="R040" n="0213a07"/>有<persName>世尊</persName>。先歎其少有。又呼<persName>佛</persName>号也。下仿此。<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0736a23"/><lb ed="R040" n="0213a08"/>之通称。谓真性自如。随所来而现也。菩。觉也。萨。情 <lb ed="X" n="0736a24"/><lb ed="R040" n="0213a09"/>也。義理先具能觉一切有情之意。阿。无也。耨多罗。 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0736b" n="0736b"/> <lb ed="X" n="0736b01"/><lb ed="R040" n="0213a10"/>上也。三。正也。藐。等也。三菩提。正觉也。云何应住者。 <lb ed="X" n="0736b02"/><lb ed="R040" n="0213a11"/>言此心当住于何处。谛。详审也。唯然。既诺而复是 <lb ed="X" n="0736b03"/><lb ed="R040" n="0213a12"/>其言也。</p> <lb ed="X" n="0736b04"/><lb ed="R040" n="0213a13"/><p xml:id="pX25p0736b0401">【讲】当<persName>佛</persName>敷座而坐之时。有长老名须菩提者。于大 <lb ed="X" n="0736b05"/><lb ed="R040" n="0213a14"/>众中从座而起。袒其右肩。屈其右膝。合掌恭敬。白 <lb ed="X" n="0736b06"/><lb ed="R040" n="0213a15"/><persName>佛</persName>言曰。稀有哉<persName>世尊</persName>。座下诸菩萨。有一千二百五 <lb ed="X" n="0736b07"/><lb ed="R040" n="0213a16"/>十人。不为不多。倘<persName>如来</persName>不护持眷念。俾信受是法。 <lb ed="X" n="0736b08"/><lb ed="R040" n="0213a17"/>则外诱得以扰乱之矣。不付委嘱讬。俾奉行是法。 <lb ed="X" n="0736b09"/><lb ed="R040" n="0213a18"/>则宗传有时而断绝矣。但真性虽人同具。而妄念 <lb ed="X" n="0736b10"/><lb ed="R040" n="0213b01"/>未易消除。三千大千之内。若有善男子。善女人。发 <lb ed="X" n="0736b11"/><lb ed="R040" n="0213b02"/>无上正<persName>等正觉</persName>之心者。此心当住于何处。方得降 <lb ed="X" n="0736b12"/><lb ed="R040" n="0213b03"/>伏其妄念乎。<persName>佛</persName>曰。善哉善哉。须菩提。汝云<persName>如来</persName>善 <lb ed="X" n="0736b13"/><lb ed="R040" n="0213b04"/>教诸菩萨。此言深合我心。汝其详审静听。当为汝 <lb ed="X" n="0736b14"/><lb ed="R040" n="0213b05"/>说除妄之道。世间若有善男子。善女人。发无上正 <lb ed="X" n="0736b15"/><lb ed="R040" n="0213b06"/><persName>等正觉</persName>之心者。当绝去外缘。一尘不染。念念常住 <lb ed="X" n="0736b16"/><lb ed="R040" n="0213b07"/>淸净。则能自见其性。而降伏其心矣。维时须菩提 <lb ed="X" n="0736b17"/><lb ed="R040" n="0213b08"/>心开意解曰唯。曰然。曰<persName>世尊</persName>。曰愿乐欲闻。极致其 <lb ed="X" n="0736b18"/><lb ed="R040" n="0213b09"/>倾会而赞歎焉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0736b19"/><lb ed="R040" n="0213b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>〇大乘正宗分第三<note place="inline">最大之乘至正之宗</note></head> <lb ed="X" n="0736b20"/><lb ed="R040" n="0213b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0736b2001"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是降伏其心。所有 <lb ed="X" n="0736b21"/><lb ed="R040" n="0213b12"/>一切众生之类。若卵生。若胎生。若湿生。若化生。若有 <lb ed="X" n="0736b22"/><lb ed="R040" n="0213b13"/>色。若无色。若有想。若无想。若非有想。非无想。我皆令 <lb ed="X" n="0736b23"/><lb ed="R040" n="0213b14"/>入无馀涅槃而灭度之。如是灭度无量无数无边众 <lb ed="X" n="0736b24"/><lb ed="R040" n="0213b15"/>生。实无众生得灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有我 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0736c" n="0736c"/> <lb ed="X" n="0736c01"/><lb ed="R040" n="0213b16"/>相。人相。众生相。寿者相。即非菩萨<note place="inline">涅槃音扛盘</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0736c02"/><lb ed="R040" n="0213b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0736c0201">【註】摩诃萨。梵语也。即华言心体廣大。不可测量之 <lb ed="X" n="0736c03"/><lb ed="R040" n="0213b18"/>意。卵生禽鸟也。胎生。人与兽也。湿生。水中鳞甲也。 <lb ed="X" n="0736c04"/><lb ed="R040" n="0214a01"/>化生。蝇蚊等类也。有色。谓但有色声。而无情欲也。 <lb ed="X" n="0736c05"/><lb ed="R040" n="0214a02"/>无色。谓但有灵识。而无色身也。有想。方寸之中。尙 <lb ed="X" n="0736c06"/><lb ed="R040" n="0214a03"/>有计虑也。无想。静涵万有。一念不动也。非有想非 <lb ed="X" n="0736c07"/><lb ed="R040" n="0214a04"/>无想。虽一念不动。不似木石之无知也。後五者。皆 <lb ed="X" n="0736c08"/><lb ed="R040" n="0214a05"/>天上之人。无馀。此外无馀也。涅。不生也。槃。不死也。 <lb ed="X" n="0736c09"/><lb ed="R040" n="0214a06"/>灭度者。灭尽一切诸相。而度化之也。</p> <lb ed="X" n="0736c10"/><lb ed="R040" n="0214a07"/><p xml:id="pX25p0736c1001">【讲】须菩提闻<persName>佛</persName>所说。心意开解。<persName>佛</persName>于是复告之曰。 <lb ed="X" n="0736c11"/><lb ed="R040" n="0214a08"/>须菩提。诸菩萨。性量廣大。应如是降伏其心。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0736c1101" n="0736c1101"/><anchor xml:id="beg0736c1101" n="0736c1101"/>已<anchor xml:id="end0736c1101"/>。 <lb ed="X" n="0736c12"/><lb ed="R040" n="0214a09"/>然我之心。即人物之心。所有一切众生之类。若世 <lb ed="X" n="0736c13"/><lb ed="R040" n="0214a10"/>间之卵生。胎生。湿生。化生。天上之有色。无色。有想。 <lb ed="X" n="0736c14"/><lb ed="R040" n="0214a11"/>无想。非有想。非无想。虽品类不同。见地各异。我皆 <lb ed="X" n="0736c15"/><lb ed="R040" n="0214a12"/>令其不生不死。消灭其种种诸相。而度化之使之 <lb ed="X" n="0736c16"/><lb ed="R040" n="0214a13"/>亦如是降伏其心焉。如是无尽量无数目无边界 <lb ed="X" n="0736c17"/><lb ed="R040" n="0214a14"/>之众生。悉皆灭度。亦众生之自灭自度。于我何功 <lb ed="X" n="0736c18"/><lb ed="R040" n="0214a15"/>哉。所以者何。盖众生之灭度。若归功于我。则此心 <lb ed="X" n="0736c19"/><lb ed="R040" n="0214a16"/>便有所著。而不免于四相之累矣。如心著于贪一 <lb ed="X" n="0736c20"/><lb ed="R040" n="0214a17"/>边。则为<anchor xml:id="nkr_note_add_0736c2001" n="0736c2001"/><anchor xml:id="beg0736c2001" n="0736c2001"/>己<anchor xml:id="end0736c2001"/>。计私。而有我相。心著于嗔一边。则分别 <lb ed="X" n="0736c21"/><lb ed="R040" n="0214a18"/>尔汝。而有人相。心著于痴一边。则愿生诸天。而有 <lb ed="X" n="0736c22"/><lb ed="R040" n="0214b01"/>众生相。心著于爱一边。则希冀长年。而有寿者相。 <lb ed="X" n="0736c23"/><lb ed="R040" n="0214b02"/>有此四相。尙得谓之菩萨乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0736c24"/><lb ed="R040" n="0214b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行无住分第四</cb:mulu><head>〇妙行无住分第四<note place="inline">奥妙之行本无住著</note></head> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0737a" n="0737a"/> <lb ed="X" n="0737a01"/><lb ed="R040" n="0214b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0737a0101">复次须菩提。菩萨于法应无所住。行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0737a02"/><lb ed="R040" n="0214b05"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0737a03"/><lb ed="R040" n="0214b06"/>是佈施。不住于相。何以故。若菩萨不住相佈施。其福 <lb ed="X" n="0737a04"/><lb ed="R040" n="0214b07"/>德不可思量。须菩提。于意云何。东方虚空。可思量不。 <lb ed="X" n="0737a05"/><lb ed="R040" n="0214b08"/>不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。南西北方。四维上下虚空。可思量 <lb ed="X" n="0737a06"/><lb ed="R040" n="0214b09"/>不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如 <lb ed="X" n="0737a07"/><lb ed="R040" n="0214b10"/>是。不可思量。须菩提。菩萨但应如所教住<note place="inline">不音否。不音弗。下仿 <lb ed="X" n="0737a08"/><lb ed="R040" n="0214b11"/>此</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0737a09"/><lb ed="R040" n="0214b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0737a0901">【註】复次。谓再编次<persName>佛</persName>与须菩提问答之言也。菩萨 <lb ed="X" n="0737a10"/><lb ed="R040" n="0214b13"/>于法之法。指心与身之所运用酬酢者而言。住。执 <lb ed="X" n="0737a11"/><lb ed="R040" n="0214b14"/>著也。布。普也。施。散也。色。形像。声。音乐。香。芬芳之气。 <lb ed="X" n="0737a12"/><lb ed="R040" n="0214b15"/>味。烹炮之品。触。动也。或云男女之欲亦通。法者。事 <lb ed="X" n="0737a13"/><lb ed="R040" n="0214b16"/>物之则也。诸法皆缘心生。故属于意。</p> <lb ed="X" n="0737a14"/><lb ed="R040" n="0214b17"/><p xml:id="pX25p0737a1401">【讲】<persName>佛</persName>承上无相之義。又告须菩提曰。菩萨于一切 <lb ed="X" n="0737a15"/><lb ed="R040" n="0214b18"/>心之所运用。身之所酬酢者。皆当无所住著。而佈 <lb ed="X" n="0737a16"/><lb ed="R040" n="0215a01"/>施为尤甚。何也。凡夫佈施。往往希求利益。如目之 <lb ed="X" n="0737a17"/><lb ed="R040" n="0215a02"/>于色。耳之于声。鼻之于香。舌之于味。身之于触。意 <lb ed="X" n="0737a18"/><lb ed="R040" n="0215a03"/>之于法。一不如其所欲。则必佈施以求快其所欲。 <lb ed="X" n="0737a19"/><lb ed="R040" n="0215a04"/>此住相佈施也。菩萨六根淸净。无诸欲之求。唯以 <lb ed="X" n="0737a20"/><lb ed="R040" n="0215a05"/>法施。利益一切众生。如水在地中。行所无事。所谓 <lb ed="X" n="0737a21"/><lb ed="R040" n="0215a06"/>不住相佈施也。须菩提。菩萨佈施。必须如是。无六 <lb ed="X" n="0737a22"/><lb ed="R040" n="0215a07"/>尘之累。方为真佈施。方获大利益。此何故哉。盖财 <lb ed="X" n="0737a23"/><lb ed="R040" n="0215a08"/>施为凡。法施为圣。菩萨无住相佈施。毫无希冀之 <lb ed="X" n="0737a24"/><lb ed="R040" n="0215a09"/>心。纵脱生死苦。受大快乐。历万劫而不毁。超三界 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0737b" n="0737b"/> <lb ed="X" n="0737b01"/><lb ed="R040" n="0215a10"/>以长存。其福德虽大。亦听其自然。实不可思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0737001" n="0737001"/>维较 <lb ed="X" n="0737b02"/><lb ed="R040" n="0215a11"/>量。以一经思量。则此心便住于相。而福德反小矣。 <lb ed="X" n="0737b03"/><lb ed="R040" n="0215a12"/>夫福德固不可思量。而思量亦属无益。吾试问尔。 <lb ed="X" n="0737b04"/><lb ed="R040" n="0215a13"/>东方虚空可谓大矣。尔思量不。须菩提曰。此等虚 <lb ed="X" n="0737b05"/><lb ed="R040" n="0215a14"/>空之处。想之何用。吾不思量也。<persName>佛</persName>又曰。南西北方。 <lb ed="X" n="0737b06"/><lb ed="R040" n="0215a15"/>四维上下虚空。尤为大矣。尔思量不。须菩提曰。此 <lb ed="X" n="0737b07"/><lb ed="R040" n="0215a16"/>等虚空之处。想之亦无用。吾不思量也。<persName>佛</persName>曰。尔知 <lb ed="X" n="0737b08"/><lb ed="R040" n="0215a17"/>虚空不可思量。则知菩萨之无住相佈施。其福德 <lb ed="X" n="0737b09"/><lb ed="R040" n="0215a18"/>亦如虚空一般。断不可思量也。但须依吾之教。心 <lb ed="X" n="0737b10"/><lb ed="R040" n="0215b01"/>住于无相。则自获超证矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0737b11"/><lb ed="R040" n="0215b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理实见分第五</cb:mulu><head>〇如理实见分第五<note place="inline">自如之理乃见真实</note></head> <lb ed="X" n="0737b12"/><lb ed="R040" n="0215b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0737b1201">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0737b13"/><lb ed="R040" n="0215b04"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0737b14"/><lb ed="R040" n="0215b05"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0737b15"/><lb ed="R040" n="0215b06"/>即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0737b16"/><lb ed="R040" n="0215b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0737b1601">【註】于意云何。发问之词。身相。谓现具之色身。见。犹 <lb ed="X" n="0737b17"/><lb ed="R040" n="0215b08"/>看也。非相见之见。</p> <lb ed="X" n="0737b18"/><lb ed="R040" n="0215b09"/><p xml:id="pX25p0737b1801">【讲】<persName>佛</persName>谓须菩提曰。汝知福德不可思量。则佈施当 <lb ed="X" n="0737b19"/><lb ed="R040" n="0215b10"/>不住于相明矣。岂独佈施为然哉。即吾现具之形 <lb ed="X" n="0737b20"/><lb ed="R040" n="0215b11"/>体。亦非真实。吾试问尔。可以执四大色身。遂谓如 <lb ed="X" n="0737b21"/><lb ed="R040" n="0215b12"/>来在是不。须菩提曰。色身滞于官骸。<persName>佛</persName>与比夫无 <lb ed="X" n="0737b22"/><lb ed="R040" n="0215b13"/>异。殆不可以身相见<persName>如来</persName>也。何以故。<persName>佛</persName>以法为身。 <lb ed="X" n="0737b23"/><lb ed="R040" n="0215b14"/>淸淸净净。如太虚之不著形迹。虽有身相。而实无 <lb ed="X" n="0737b24"/><lb ed="R040" n="0215b15"/>身相。今<persName>如来</persName>所说身相。是法身。非色身也。法身可 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0737c" n="0737c"/> <lb ed="X" n="0737c01"/><lb ed="R040" n="0215b16"/>见<persName>如来</persName>。色身岂可见<persName>如来</persName>乎。<persName>佛</persName>曰。须菩提。尔之言 <lb ed="X" n="0737c02"/><lb ed="R040" n="0215b17"/>是也。凡人所有之相。皆属虚妄。虚则不实。妄则不 <lb ed="X" n="0737c03"/><lb ed="R040" n="0215b18"/>真。以不实不真之相。欲见<persName>如来</persName>譬若认外寇作家 <lb ed="X" n="0737c04"/><lb ed="R040" n="0216a01"/>人。终无是处。若人能见诸相非相。则见色身中有 <lb ed="X" n="0737c05"/><lb ed="R040" n="0216a02"/>法身。而<persName>如来</persName>在是矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0737c06"/><lb ed="R040" n="0216a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信稀有分第六</cb:mulu><head>〇正信稀有分第六<note place="inline">生正信心最为稀有</note></head> <lb ed="X" n="0737c07"/><lb ed="R040" n="0216a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0737c0701">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0737c08"/><lb ed="R040" n="0216a05"/>生实信不。<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百 <lb ed="X" n="0737c09"/><lb ed="R040" n="0216a06"/>岁。有持戒修福者。于此章句能生信心。以此为实。当 <lb ed="X" n="0737c10"/><lb ed="R040" n="0216a07"/>知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>。而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0737c1001" n="0737c1001"/><anchor xml:id="beg0737c1001" n="0737c1001"/>已<anchor xml:id="end0737c1001"/>于无 <lb ed="X" n="0737c11"/><lb ed="R040" n="0216a08"/>量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。闻是章句。乃至一念生净信 <lb ed="X" n="0737c12"/><lb ed="R040" n="0216a09"/>者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生得如是无量福 <lb ed="X" n="0737c13"/><lb ed="R040" n="0216a10"/>德。何以故。是诸众生。无复我相人相众生相寿者相。 <lb ed="X" n="0737c14"/><lb ed="R040" n="0216a11"/>无法相。亦无非法相。何以故。是诸众生。若心取相。即 <lb ed="X" n="0737c15"/><lb ed="R040" n="0216a12"/>为著我人众生寿者。若取法相。即著我人。众生寿者。 <lb ed="X" n="0737c16"/><lb ed="R040" n="0216a13"/>何以故。若取非法相。即著我人众生寿者。是故不应 <lb ed="X" n="0737c17"/><lb ed="R040" n="0216a14"/>取法。不应取非法。以是義故。<persName>如来</persName>常说汝等比丘知 <lb ed="X" n="0737c18"/><lb ed="R040" n="0216a15"/>我说法如筏喩者。法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0737c19"/><lb ed="R040" n="0216a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0737c1901">【註】如是言说章句。指上数章而言。五百岁约擧之 <lb ed="X" n="0737c20"/><lb ed="R040" n="0216a17"/>词。言其远也。持戒。诸恶莫作。修福。众善奉行。以此 <lb ed="X" n="0737c21"/><lb ed="R040" n="0216a18"/>为实。确信不疑也。种善根。即持戒修福之意。净信 <lb ed="X" n="0737c22"/><lb ed="R040" n="0216b01"/>者。心常淸净而为信之也。<persName>如来</persName>悉知悉见。心合于 <lb ed="X" n="0737c23"/><lb ed="R040" n="0216b02"/><persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>合于心也。无法相。万法皆空。无非法相。外缘 <lb ed="X" n="0737c24"/><lb ed="R040" n="0216b03"/>悉净。<persName>如来</persName>常说云者。盖古<persName>佛</persName>有是语。而<persName>佛</persName>复述之 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0738a" n="0738a"/> <lb ed="X" n="0738a01"/><lb ed="R040" n="0216b04"/>也。筏。船也。喩。譬也。<persName>佛</persName>法济渡众生譬以船渡人也。</p> <lb ed="X" n="0738a02"/><lb ed="R040" n="0216b05"/><p xml:id="pX25p0738a0201">【讲】须菩提恐<persName>佛</persName>灭後。传法无人。後来众生。未能生 <lb ed="X" n="0738a03"/><lb ed="R040" n="0216b06"/>信。故白<persName>佛</persName>曰。<persName>世尊</persName>以大慈之心。著稀有之论。座下 <lb ed="X" n="0738a04"/><lb ed="R040" n="0216b07"/>诸比丘。固莫不尊奉矣。倘<persName>佛</persName>涅槃之後。後来众生。 <lb ed="X" n="0738a05"/><lb ed="R040" n="0216b08"/>得闻如是言说章句。未知亦能生实信之心否。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0738a06"/><lb ed="R040" n="0216b09"/>曰。须菩提。性体常明。心灯不灭。尔莫作是说也。盖 <lb ed="X" n="0738a07"/><lb ed="R040" n="0216b10"/>此言说章句。至微至妙。即<persName>如来</persName>灭後。至五百馀岁 <lb ed="X" n="0738a08"/><lb ed="R040" n="0216b11"/>之遑。犹有持净戒修天福之人。以此为真实妙谛。 <lb ed="X" n="0738a09"/><lb ed="R040" n="0216b12"/>而确信不疑者。夫能确信于五百馀岁之後。则其 <lb ed="X" n="0738a10"/><lb ed="R040" n="0216b13"/>善根必预种于五百馀岁之前。当知是人。不于一 <lb ed="X" n="0738a11"/><lb ed="R040" n="0216b14"/><persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>。而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0738a1101" n="0738a1101"/><anchor xml:id="beg0738a1101" n="0738a1101"/>已<anchor xml:id="end0738a1101"/>于无量千万<persName>佛</persName>所。 <lb ed="X" n="0738a12"/><lb ed="R040" n="0216b15"/>种诸善根。见<persName>佛</persName>多。闻法多。修行多也。不但持戒修 <lb ed="X" n="0738a13"/><lb ed="R040" n="0216b16"/>福者善根不可勝记。即世间众生。闻是章句。乃至 <lb ed="X" n="0738a14"/><lb ed="R040" n="0216b17"/>一念之间。生净信心。此心便与<persName>如来</persName>相合。如亲受 <lb ed="X" n="0738a15"/><lb ed="R040" n="0216b18"/>教于<persName>如来</persName>一般。<persName>如来</persName><persName>佛</persName>慧<persName>佛</persName>眼悉知之而悉见之。 <lb ed="X" n="0738a16"/><lb ed="R040" n="0217a01"/>是诸众生。所得福德。如是无量。此何故哉。盖<anchor xml:id="nkr_note_add_0738a1601" n="0738a1601"/><anchor xml:id="beg0738a1601" n="0738a1601"/>已<anchor xml:id="end0738a1601"/>得 <lb ed="X" n="0738a17"/><lb ed="R040" n="0217a02"/>生法二空之妙義故也。是诸众生。虽止一念净信。 <lb ed="X" n="0738a18"/><lb ed="R040" n="0217a03"/>而此一念。<anchor xml:id="nkr_note_add_0738a1801" n="0738a1801"/><anchor xml:id="beg0738a1801" n="0738a1801"/>已<anchor xml:id="end0738a1801"/>无复有我相人相众生相寿者相。是 <lb ed="X" n="0738a19"/><lb ed="R040" n="0217a04"/>生空也。无法相。亦无非法相。是法空也。生法二空。 <lb ed="X" n="0738a20"/><lb ed="R040" n="0217a05"/>其義云何。盖不著相也。是诸众生。若心取相。即为 <lb ed="X" n="0738a21"/><lb ed="R040" n="0217a06"/>执生。便著我人众生寿者。若取法相。即为执法。便 <lb ed="X" n="0738a22"/><lb ed="R040" n="0217a07"/>著我人众生寿者。若取非法相。亦为执法。亦著我 <lb ed="X" n="0738a23"/><lb ed="R040" n="0217a08"/>人众生寿者。生相固不可执。法与非法亦不可执 <lb ed="X" n="0738a24"/><lb ed="R040" n="0217a09"/>如此。是故持戒修福之人。须令此心空空洞洞一 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0738b" n="0738b"/> <lb ed="X" n="0738b01"/><lb ed="R040" n="0217a10"/>物不有。不应取法相。亦不应取非法相。此种義理。 <lb ed="X" n="0738b02"/><lb ed="R040" n="0217a11"/>最为微妙。所以古之<persName>如来</persName>。常谓大家曰。尔等诸比 <lb ed="X" n="0738b03"/><lb ed="R040" n="0217a12"/>邱。知我以法度人。譬如以筏济渡。人既登岸。筏即 <lb ed="X" n="0738b04"/><lb ed="R040" n="0217a13"/>无用。人能了悟。法亦无用矣。由此观之。法尙应捨。 <lb ed="X" n="0738b05"/><lb ed="R040" n="0217a14"/>何况非法之外道乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0738b06"/><lb ed="R040" n="0217a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无得无说分第七</cb:mulu><head>〇无得无说分第七<note place="inline">空则无得寂则无说</note></head> <lb ed="X" n="0738b07"/><lb ed="R040" n="0217a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0738b0701">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0738b08"/><lb ed="R040" n="0217a17"/><persName>如来</persName>有所说法耶。须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有 <lb ed="X" n="0738b09"/><lb ed="R040" n="0217a18"/>定法名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0738b10"/><lb ed="R040" n="0217b01"/>说。何以故。<persName>如来</persName>所说法皆不可取。不可说。非法非非 <lb ed="X" n="0738b11"/><lb ed="R040" n="0217b02"/>法。所以者何。一切贤圣皆以无为法而有差别<note place="inline">差音雌</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0738b12"/><lb ed="R040" n="0217b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0738b1201">【註】得阿耨多罗三藐三菩提耶者。了却真空。无定 <lb ed="X" n="0738b13"/><lb ed="R040" n="0217b04"/>法可得也。有所说法耶者。因人而教。无定法可说 <lb ed="X" n="0738b14"/><lb ed="R040" n="0217b05"/>也。不可取。不可以色相取。不可说。不可以口舌说。 <lb ed="X" n="0738b15"/><lb ed="R040" n="0217b06"/>非法。虽有而却无。非非法。虽无而却有。皆以之以 <lb ed="X" n="0738b16"/><lb ed="R040" n="0217b07"/>字。作用字解。</p> <lb ed="X" n="0738b17"/><lb ed="R040" n="0217b08"/><p xml:id="pX25p0738b1701">【讲】<persName>佛</persName>告须菩提曰。吾教固以无上菩提为第一義。 <lb ed="X" n="0738b18"/><lb ed="R040" n="0217b09"/>然或由持戒而得之。或由禅定而得之。功<anchor xml:id="nkr_note_add_0738b1801" n="0738b1801"/><anchor xml:id="beg0738b1801" n="0738b1801"/>夫<anchor xml:id="end0738b1801"/>不同。 <lb ed="X" n="0738b19"/><lb ed="R040" n="0217b10"/>获效各别。尔之意以为<persName>如来</persName>于无上菩提。有一定 <lb ed="X" n="0738b20"/><lb ed="R040" n="0217b11"/>之法可得耶。<persName>佛</persName>门廣大。固不择人而教。然智者与 <lb ed="X" n="0738b21"/><lb ed="R040" n="0217b12"/>之言深。愚者与之言浅。资禀不齐。施诲亦异。尔之 <lb ed="X" n="0738b22"/><lb ed="R040" n="0217b13"/>意以为<persName>如来</persName>有一定之法可说耶。须菩提答曰。如 <lb ed="X" n="0738b23"/><lb ed="R040" n="0217b14"/>我解<persName>佛</persName>所说義。知<persName>佛</persName>以无上菩提之義自修。无一 <lb ed="X" n="0738b24"/><lb ed="R040" n="0217b15"/>定之法可名。以无上菩提之義教人。亦无一定之 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0738c" n="0738c"/> <lb ed="X" n="0738c01"/><lb ed="R040" n="0217b16"/>法可说也。何以故。<persName>如来</persName>所说之法可以性修。而不 <lb ed="X" n="0738c02"/><lb ed="R040" n="0217b17"/>可以色相取。可以心悟。而不可以口舌说。以为有 <lb ed="X" n="0738c03"/><lb ed="R040" n="0217b18"/>法耶。虽有而不滞于有。以为无法耶。虽无而不论 <lb ed="X" n="0738c04"/><lb ed="R040" n="0218a01"/>于无。此所以无一定之法可得也。所以者何。法本 <lb ed="X" n="0738c05"/><lb ed="R040" n="0218a02"/>无为。自古圣贤皆用无为之法诲人。而浅者见浅。 <lb ed="X" n="0738c06"/><lb ed="R040" n="0218a03"/>深者见深。不能不有差别。此所以无一定之法可 <lb ed="X" n="0738c07"/><lb ed="R040" n="0218a04"/>说也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0738c08"/><lb ed="R040" n="0218a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>〇依法出生分第八<note place="inline">诸<persName>佛</persName>之法依此生出</note></head> <lb ed="X" n="0738c09"/><lb ed="R040" n="0218a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0738c0901">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝。以用 <lb ed="X" n="0738c10"/><lb ed="R040" n="0218a07"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0738c11"/><lb ed="R040" n="0218a08"/>何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。若 <lb ed="X" n="0738c12"/><lb ed="R040" n="0218a09"/>复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0738c13"/><lb ed="R040" n="0218a10"/>福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0738c14"/><lb ed="R040" n="0218a11"/>三藐三菩提法。皆从此经出。须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者即 <lb ed="X" n="0738c15"/><lb ed="R040" n="0218a12"/>非<persName>佛</persName>法<note place="inline">偈音忌</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0738c16"/><lb ed="R040" n="0218a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0738c1601">【註】普天之下。谓之小世界。一千小世界。谓之小千。 <lb ed="X" n="0738c17"/><lb ed="R040" n="0218a14"/>一千小千世界。谓之中千。一千中千世界。谓之大 <lb ed="X" n="0738c18"/><lb ed="R040" n="0218a15"/>千。其实一大千耳。斯为三千大千世界。七宝。琉璃。 <lb ed="X" n="0738c19"/><lb ed="R040" n="0218a16"/>玻璃。珍珠。玛瑙。珊瑚。金。银。福德。修佈施之德。享现 <lb ed="X" n="0738c20"/><lb ed="R040" n="0218a17"/>在之福。福德性。修性中之德性。弥六合。其受福亦 <lb ed="X" n="0738c21"/><lb ed="R040" n="0218a18"/>如是也。四句偈。当指无我相人相众生相寿者相。 <lb ed="X" n="0738c22"/><lb ed="R040" n="0218b01"/>方有著落。谓此偈。不必说破者。似属空滑不可从。</p> <lb ed="X" n="0738c23"/><lb ed="R040" n="0218b02"/><p xml:id="pX25p0738c2301">【讲】前言法无为矣。<persName>佛</persName>意欲显无为之福。乃先与之 <lb ed="X" n="0738c24"/><lb ed="R040" n="0218b03"/>论有尽之福。因设问曰。须菩提于意云何。若有人 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0739a" n="0739a"/> <lb ed="X" n="0739a01"/><lb ed="R040" n="0218b04"/>于此。用三千大千世界之七宝。以为佈施。是人所 <lb ed="X" n="0739a02"/><lb ed="R040" n="0218b05"/>得福德。寧为多否。须菩提曰。凡人佈施。原欲希求 <lb ed="X" n="0739a03"/><lb ed="R040" n="0218b06"/>利益。所得福德。岂有不欲其多。但所得者。身外之 <lb ed="X" n="0739a04"/><lb ed="R040" n="0218b07"/>福德。而非性中之福德也。何以故。聚宝佈施。不过 <lb ed="X" n="0739a05"/><lb ed="R040" n="0218b08"/>借物而修。物有限而其福德亦有限。非性中之福 <lb ed="X" n="0739a06"/><lb ed="R040" n="0218b09"/>德可比。然<persName>如来</persName>犹谆谆以是人之福德为问者。以 <lb ed="X" n="0739a07"/><lb ed="R040" n="0218b10"/>彼所得虽多。犹可以数计故也。<persName>佛</persName>曰。须菩提。尔言 <lb ed="X" n="0739a08"/><lb ed="R040" n="0218b11"/>诚然也。藉物而修。不若率性而修。而性修之法。不 <lb ed="X" n="0739a09"/><lb ed="R040" n="0218b12"/>外此经。若复有人。于此经中。受之不忘于心。持之 <lb ed="X" n="0739a10"/><lb ed="R040" n="0218b13"/>不厌其久。乃至四句偈等。为他人宣说。不但觉一 <lb ed="X" n="0739a11"/><lb ed="R040" n="0218b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0739a1101" n="0739a1101"/><anchor xml:id="beg0739a1101" n="0739a1101"/>己<anchor xml:id="end0739a1101"/>之性。且将觉亿万人之性。其福德。岂不勝彼布 <lb ed="X" n="0739a12"/><lb ed="R040" n="0218b15"/>施之福德乎。何以故。盖此经乃修行之径路。凡一 <lb ed="X" n="0739a13"/><lb ed="R040" n="0218b16"/>切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>无上菩提之法。皆从此出。夫无上 <lb ed="X" n="0739a14"/><lb ed="R040" n="0218b17"/>菩提之法。即<persName>佛</persName>法也。而<persName>佛</persName>法岂可泥乎。所谓<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0739a15"/><lb ed="R040" n="0218b18"/>者。本来无有。不过假此开悟众生耳。寧有真实之 <lb ed="X" n="0739a16"/><lb ed="R040" n="0219a01"/><persName>佛</persName>法哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0739a17"/><lb ed="R040" n="0219a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相无相分第九</cb:mulu><head>〇一相无相分第九<note place="inline">只此一相本自无形</note></head> <lb ed="X" n="0739a18"/><lb ed="R040" n="0219a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0739a1801">须菩提。于意云何。须陀洹。能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0739a19"/><lb ed="R040" n="0219a04"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹。名为入流。而 <lb ed="X" n="0739a20"/><lb ed="R040" n="0219a05"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。须菩提。于 <lb ed="X" n="0739a21"/><lb ed="R040" n="0219a06"/>意云何。斯陀含。能作是念。我得斯陀含果不。须菩提 <lb ed="X" n="0739a22"/><lb ed="R040" n="0219a07"/>言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含。名一往来。而实无往来。 <lb ed="X" n="0739a23"/><lb ed="R040" n="0219a08"/>是名斯陀含。须菩提。于意云何。阿那含。能作是念。我 <lb ed="X" n="0739a24"/><lb ed="R040" n="0219a09"/>得阿那含果不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含。 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0739b" n="0739b"/> <lb ed="X" n="0739b01"/><lb ed="R040" n="0219a10"/>名为不来。而实无不来。是故名阿那含。须菩提。于意 <lb ed="X" n="0739b02"/><lb ed="R040" n="0219a11"/>云何。阿罗汉。能作是念。我得阿罗汉道不。须菩提言。 <lb ed="X" n="0739b03"/><lb ed="R040" n="0219a12"/>不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法。名阿罗汉。<persName>世尊</persName>。若阿罗 <lb ed="X" n="0739b04"/><lb ed="R040" n="0219a13"/>汉。作是念我得阿罗汉道。即为著我人众生寿者。世 <lb ed="X" n="0739b05"/><lb ed="R040" n="0219a14"/>尊。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離欲 <lb ed="X" n="0739b06"/><lb ed="R040" n="0219a15"/>阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我不作是念。我是離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0739b07"/><lb ed="R040" n="0219a16"/>若作是念我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说。须菩提是乐 <lb ed="X" n="0739b08"/><lb ed="R040" n="0219a17"/>阿兰那行者。以须菩提。实无所行而名须菩提。是乐 <lb ed="X" n="0739b09"/><lb ed="R040" n="0219a18"/>阿兰那行<note place="inline">洹音完那音奴</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0739b10"/><lb ed="R040" n="0219b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0739b1001">【註】能作是念。谓尙萌得道之念也。前四我字。乃代 <lb ed="X" n="0739b11"/><lb ed="R040" n="0219b02"/>须陀洹等设想之词。非<persName>佛</persName>自称也。梵语须陀洹。华 <lb ed="X" n="0739b12"/><lb ed="R040" n="0219b03"/>言预流。谓初人真流也。梵语斯陀含。华言一来。谓 <lb ed="X" n="0739b13"/><lb ed="R040" n="0219b04"/>色身一住天上。一生入间也。梵语阿那含。华言不 <lb ed="X" n="0739b14"/><lb ed="R040" n="0219b05"/>来。谓不来受生欲界也。梵语阿罗汉。华言无生。谓 <lb ed="X" n="0739b15"/><lb ed="R040" n="0219b06"/>相灭生尽也。无诤。毫无争竞之意。梵语三昧。华言 <lb ed="X" n="0739b16"/><lb ed="R040" n="0219b07"/>正见。谓远離邪见也。乐。好也。阿兰那。即无诤也。乐 <lb ed="X" n="0739b17"/><lb ed="R040" n="0219b08"/>阿兰那行者。盖<persName>佛</persName>尝有是语。而须菩提擧以为证 <lb ed="X" n="0739b18"/><lb ed="R040" n="0219b09"/>也。</p> <lb ed="X" n="0739b19"/><lb ed="R040" n="0219b10"/><p xml:id="pX25p0739b1901">【讲】前言无为之法。不可取。不可说。则诸菩萨修行。 <lb ed="X" n="0739b20"/><lb ed="R040" n="0219b11"/>俱当以无念为宗。而不可存得果之心。故<persName>佛</persName>设问 <lb ed="X" n="0739b21"/><lb ed="R040" n="0219b12"/>曰。吾教大众。修阿罗汉道者。大约有四等。曰须陀 <lb ed="X" n="0739b22"/><lb ed="R040" n="0219b13"/>洹。曰斯陀含。曰阿那含。曰阿罗汉。用功不同。得果 <lb ed="X" n="0739b23"/><lb ed="R040" n="0219b14"/>亦异。须菩提。于意云何。须陀洹。当修行之时。若预 <lb ed="X" n="0739b24"/><lb ed="R040" n="0219b15"/>作得果之念。便得须陀洹果否。须菩提曰。不也。世 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0739c" n="0739c"/> <lb ed="X" n="0739c01"/><lb ed="R040" n="0219b16"/>尊。何以故。须陀洹。得预圣人之流。名为入流。而心 <lb ed="X" n="0739c02"/><lb ed="R040" n="0219b17"/>无所得。不著入流之相。不入色声香味触法之六 <lb ed="X" n="0739c03"/><lb ed="R040" n="0219b18"/>尘境界。谓之须陀洹。其以是与。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意 <lb ed="X" n="0739c04"/><lb ed="R040" n="0220a01"/>云何。斯陀含。当修行之时。若预作得果之念。便得 <lb ed="X" n="0739c05"/><lb ed="R040" n="0220a02"/>斯陀含果否。须菩提曰。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含 <lb ed="X" n="0739c06"/><lb ed="R040" n="0220a03"/>色身一往住天上。一来生人间。虽曰一往一来。而 <lb ed="X" n="0739c07"/><lb ed="R040" n="0220a04"/>心无所得。不著生灭之相。实无往来。谓之斯陀含。 <lb ed="X" n="0739c08"/><lb ed="R040" n="0220a05"/>其以是与。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。阿那含当修行 <lb ed="X" n="0739c09"/><lb ed="R040" n="0220a06"/>之时。若预作得果之念。便得阿那含果否。须菩提 <lb ed="X" n="0739c10"/><lb ed="R040" n="0220a07"/>曰。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含。内无欲心。外无欲境。 <lb ed="X" n="0739c11"/><lb ed="R040" n="0220a08"/>不来世界受生。名为不来。而心无所得。不著不来 <lb ed="X" n="0739c12"/><lb ed="R040" n="0220a09"/>之相。谓之阿那含。其以斯与。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云 <lb ed="X" n="0739c13"/><lb ed="R040" n="0220a10"/>何。阿罗汉。当修行之时。若预作得果之念。便得阿 <lb ed="X" n="0739c14"/><lb ed="R040" n="0220a11"/>罗汉道否。须菩提曰。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿罗汉。万 <lb ed="X" n="0739c15"/><lb ed="R040" n="0220a12"/>缘悉净。无烦恼可断。无贪嗔可離。无得果之心也。 <lb ed="X" n="0739c16"/><lb ed="R040" n="0220a13"/>既无得果之心。即无道可得无法可名矣。谓之阿 <lb ed="X" n="0739c17"/><lb ed="R040" n="0220a14"/>罗汉。其以斯与。<persName>世尊</persName>。若此四等之阿罗汉。稍萌所 <lb ed="X" n="0739c18"/><lb ed="R040" n="0220a15"/>得于心。谓我之修行。可以得阿罗汉道。即著我人 <lb ed="X" n="0739c19"/><lb ed="R040" n="0220a16"/>众生寿者四相。尙得谓之阿罗汉乎。即如弟子当 <lb ed="X" n="0739c20"/><lb ed="R040" n="0220a17"/>日。会蒙我<persName>佛</persName>许过谓哉。与人无竞。与物无忤。远離 <lb ed="X" n="0739c21"/><lb ed="R040" n="0220a18"/>邪见。得无诤三昧。在大众之中。极为难得。是第一 <lb ed="X" n="0739c22"/><lb ed="R040" n="0220b01"/>離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>所以许我为第一離欲阿罗汉 <lb ed="X" n="0739c23"/><lb ed="R040" n="0220b02"/>者。以我不存得果之念故也。若我稍存得果之念。 <lb ed="X" n="0739c24"/><lb ed="R040" n="0220b03"/>谓我可以得阿罗汉道。则此心便有所著。<persName>世尊</persName>不 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0740a" n="0740a"/> <lb ed="X" n="0740a01"/><lb ed="R040" n="0220b04"/>应称我为乐阿兰那行者矣。以我乐阿兰那行而 <lb ed="X" n="0740a02"/><lb ed="R040" n="0220b05"/>实无所行。故<persName>佛</persName>深契之。而以乐阿兰那行名之也。 <lb ed="X" n="0740a03"/><lb ed="R040" n="0220b06"/>则凡欲得果者。可不去其所得之心哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0740a04"/><lb ed="R040" n="0220b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊严净土分第十</cb:mulu><head>〇莊严净土分第十<note place="inline">成就莊严净明心地</note></head> <lb ed="X" n="0740a05"/><lb ed="R040" n="0220b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0740a0501"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0740a06"/><lb ed="R040" n="0220b09"/>所得不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在。燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。 <lb ed="X" n="0740a07"/><lb ed="R040" n="0220b10"/>须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。不也。<persName>世尊</persName>。何以 <lb ed="X" n="0740a08"/><lb ed="R040" n="0220b11"/>故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。是故须菩提。诸 <lb ed="X" n="0740a09"/><lb ed="R040" n="0220b12"/>菩萨摩诃萨。应如是生淸净心。不应住色生心。不应 <lb ed="X" n="0740a10"/><lb ed="R040" n="0220b13"/>住声香味触法生心。应无所住而生其心。须菩提。譬 <lb ed="X" n="0740a11"/><lb ed="R040" n="0220b14"/>如有人身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为大不。须菩 <lb ed="X" n="0740a12"/><lb ed="R040" n="0220b15"/>提言甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740a13"/><lb ed="R040" n="0220b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0740a1301">【註】<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>自称也。燃灯<persName>佛</persName>。释迦牟尼授记之师。一 <lb ed="X" n="0740a14"/><lb ed="R040" n="0220b17"/>大世界。必有一<persName>佛</persName>设化。故曰。<persName>佛</persName>土莊严。如写经造 <lb ed="X" n="0740a15"/><lb ed="R040" n="0220b18"/>寺。供养佈施之类。是故须菩提诸菩萨。皆槪称也。 <lb ed="X" n="0740a16"/><lb ed="R040" n="0221a01"/>应无所住而生其心者。谓心当住于无所住处也。 <lb ed="X" n="0740a17"/><lb ed="R040" n="0221a02"/><name role="" type="person">须弥山</name>。高廣三百三十六万里。为众山之王。非身 <lb ed="X" n="0740a18"/><lb ed="R040" n="0221a03"/>法身也。乃如如不动之真心。</p> <lb ed="X" n="0740a19"/><lb ed="R040" n="0221a04"/><p xml:id="pX25p0740a1901">【讲】前须菩提。自言所证之果。既不存得心矣。<persName>佛</persName>终 <lb ed="X" n="0740a20"/><lb ed="R040" n="0221a05"/>恐其所得之心未尽。故又从而点化之曰。须菩提。 <lb ed="X" n="0740a21"/><lb ed="R040" n="0221a06"/>于意云何。尔谓我昔日在燃灯<persName>佛</persName>所受记。于法有 <lb ed="X" n="0740a22"/><lb ed="R040" n="0221a07"/>所得否。须菩提曰。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>一心淸净。虽在 <lb ed="X" n="0740a23"/><lb ed="R040" n="0221a08"/>燃灯<persName>佛</persName>所受记。于法实无所得也。<persName>佛</persName>曰。一大世界。 <lb ed="X" n="0740a24"/><lb ed="R040" n="0221a09"/>必有一<persName>佛</persName>设化。故谓之<persName>佛</persName>土。不知菩萨居是土。亦 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0740b" n="0740b"/> <lb ed="X" n="0740b01"/><lb ed="R040" n="0221a10"/>写经造寺。供养佈施。使<persName>佛</persName>土莊严否。须菩提曰。不 <lb ed="X" n="0740b02"/><lb ed="R040" n="0221a11"/>也。<persName>世尊</persName>。莊严。不过外相。于自性无涉。菩萨必不为 <lb ed="X" n="0740b03"/><lb ed="R040" n="0221a12"/>此也。何以故。盖<persName>佛</persName>土。即净土也。净土。不事修饰。所 <lb ed="X" n="0740b04"/><lb ed="R040" n="0221a13"/>谓莊严者。非真莊严也。不过虚名为莊严而<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b0401" n="0740b0401"/><anchor xml:id="beg0740b0401" n="0740b0401"/>已<anchor xml:id="end0740b0401"/>。是 <lb ed="X" n="0740b05"/><lb ed="R040" n="0221a14"/>故吾教之。须菩提。诸菩萨虽性量廣大。俱应如是 <lb ed="X" n="0740b06"/><lb ed="R040" n="0221a15"/>生淸净之心。淸净云何。不应住于有形色者而生 <lb ed="X" n="0740b07"/><lb ed="R040" n="0221a16"/>心。不应住于有声音馨香滋味。及触与法而生心。 <lb ed="X" n="0740b08"/><lb ed="R040" n="0221a17"/>唯应摒绝六尘。于无所住处。而生其心也。<persName>佛</persName>又曰。 <lb ed="X" n="0740b09"/><lb ed="R040" n="0221a18"/>须菩提譬如有人。身似<name role="" type="person">须弥山</name>王。尔之意以为大 <lb ed="X" n="0740b10"/><lb ed="R040" n="0221b01"/>否。须菩提曰。甚大。<persName>世尊</persName>。但此身虽大。究不定为大。 <lb ed="X" n="0740b11"/><lb ed="R040" n="0221b02"/>何以故。凡有形相者。皆属有尽。色身纵如<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0740b12"/><lb ed="R040" n="0221b03"/>王。毕竟还有生灭。必如<persName>佛</persName>所说之非身。方可名为 <lb ed="X" n="0740b13"/><lb ed="R040" n="0221b04"/>大身耳。夫非身者。法身也。即真心也。可以包太虚 <lb ed="X" n="0740b14"/><lb ed="R040" n="0221b05"/>藏世界。岂仅如<name role="" type="person">须弥山</name>王而<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b1401" n="0740b1401"/><anchor xml:id="beg0740b1401" n="0740b1401"/>已<anchor xml:id="end0740b1401"/>哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0740b15"/><lb ed="R040" n="0221b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无为福勝分第十一</cb:mulu><head>〇无为福勝分第十一<note place="inline">修无为福勝于佈施</note></head> <lb ed="X" n="0740b16"/><lb ed="R040" n="0221b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0740b1601">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河于意云 <lb ed="X" n="0740b17"/><lb ed="R040" n="0221b08"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0740b18"/><lb ed="R040" n="0221b09"/>恒河。尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <lb ed="X" n="0740b19"/><lb ed="R040" n="0221b10"/>有善男子。善女人。以七宝满尔所恒河沙数。三千大 <lb ed="X" n="0740b20"/><lb ed="R040" n="0221b11"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0740b21"/><lb ed="R040" n="0221b12"/>告须菩提。若善男子。善女人。于此经中。乃至受持四 <lb ed="X" n="0740b22"/><lb ed="R040" n="0221b13"/>句偈等。为他人说。而此福德勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740b23"/><lb ed="R040" n="0221b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0740b2301">【註】恒河周四十里。在西土。人所共见。故<persName>佛</persName>取以为 <lb ed="X" n="0740b24"/><lb ed="R040" n="0221b15"/>喩。等。同也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0740c" n="0740c"/> <lb ed="X" n="0740c01"/><lb ed="R040" n="0221b16"/><p xml:id="pX25p0740c0101">【讲】前第八分。言三千大千世界。七宝以用佈施。不 <lb ed="X" n="0740c02"/><lb ed="R040" n="0221b17"/>如持经。<persName>佛</persName>又推廣其義而言曰。须菩提。恒河。周四 <lb ed="X" n="0740c03"/><lb ed="R040" n="0221b18"/>十里。可谓大矣。其中所有沙数。难以悉计。若一沙 <lb ed="X" n="0740c04"/><lb ed="R040" n="0222a01"/>各为一河俱等于恒河之大。尔之意。以为此诸恒 <lb ed="X" n="0740c05"/><lb ed="R040" n="0222a02"/>河之沙。寧为多否。须菩提曰。甚多。<persName>世尊</persName>。一沙即为 <lb ed="X" n="0740c06"/><lb ed="R040" n="0222a03"/>一河。一河各有其沙。河尙无数。何况其沙乎。<persName>佛</persName>曰。 <lb ed="X" n="0740c07"/><lb ed="R040" n="0222a04"/>须菩提。我今实言告汝。若有善男子。善女人。将七 <lb ed="X" n="0740c08"/><lb ed="R040" n="0222a05"/>宝满尔所说恒河沙数。三千大千世界。以用佈施。 <lb ed="X" n="0740c09"/><lb ed="R040" n="0222a06"/>是人得福可云多否。须菩提曰。甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>曰。布 <lb ed="X" n="0740c10"/><lb ed="R040" n="0222a07"/>施得福虽多。究竟不若持经。若善男子善女人。于 <lb ed="X" n="0740c11"/><lb ed="R040" n="0222a08"/>此经中。乃至四句偈等非特受持。自见其性。且为 <lb ed="X" n="0740c12"/><lb ed="R040" n="0222a09"/>他人解说。使之亦见其性。则彼此共证无上妙道。 <lb ed="X" n="0740c13"/><lb ed="R040" n="0222a10"/>此种福德。视彼七宝佈施福德。岂不相悬万万乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0740c14"/><lb ed="R040" n="0222a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正教分第十二</cb:mulu><head>〇尊重正教分第十二<note place="inline">受持正教天人尊重</note></head> <lb ed="X" n="0740c15"/><lb ed="R040" n="0222a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0740c1501">复次须菩提。随说是经乃至四句偈等。当知此处。一 <lb ed="X" n="0740c16"/><lb ed="R040" n="0222a13"/>切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人 <lb ed="X" n="0740c17"/><lb ed="R040" n="0222a14"/>尽能受持读诵。须菩提。当知是人。成就最上第一希 <lb ed="X" n="0740c18"/><lb ed="R040" n="0222a15"/>有之法。若是经典。所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740c19"/><lb ed="R040" n="0222a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0740c1901">【註】随说随顺众生而为说法。心无分别也。此处即 <lb ed="X" n="0740c20"/><lb ed="R040" n="0222a17"/>此心也。世间世上之人。天人。天上之人。阿修罗。阿。 <lb ed="X" n="0740c21"/><lb ed="R040" n="0222a18"/>无也。罗。众也。即不修之众生魔王等类是也。殡<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0740c22"/><lb ed="R040" n="0222b01"/>之身为塔。供<persName>佛</persName>之像为庙。尊重弟子。弟子中之可 <lb ed="X" n="0740c23"/><lb ed="R040" n="0222b02"/>尊可重者。若诸菩萨是也。</p> <lb ed="X" n="0740c24"/><lb ed="R040" n="0222b03"/><p xml:id="pX25p0740c2401">【讲】上言特说福德。勝于佈施。则经不可不说。故<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0741a" n="0741a"/> <lb ed="X" n="0741a01"/><lb ed="R040" n="0222b04"/>又呼须菩提曰。经功甚大。不可思议。如有善信之 <lb ed="X" n="0741a02"/><lb ed="R040" n="0222b05"/>人。随顺众生高下。逢凡说凡。逢圣说圣。为之讲解 <lb ed="X" n="0741a03"/><lb ed="R040" n="0222b06"/>是经。乃至四句偈等。多方演说。当知说经一偈之 <lb ed="X" n="0741a04"/><lb ed="R040" n="0222b07"/>处。一切世间天人阿修罗。皆当以香花璎珞幢幡 <lb ed="X" n="0741a05"/><lb ed="R040" n="0222b08"/>宝盖。香油酥灯。恭敬供养是人。如藏<persName>佛</persName>身之塔与 <lb ed="X" n="0741a06"/><lb ed="R040" n="0222b09"/>供<persName>佛</persName>像之庙一般。何况有人尽能受持读诵一经 <lb ed="X" n="0741a07"/><lb ed="R040" n="0222b10"/>全文者乎。须菩提。当知是人所成就者。为世间第 <lb ed="X" n="0741a08"/><lb ed="R040" n="0222b11"/>一稀有之法。若是经所在之处。便是<persName>佛</persName>在之处。人 <lb ed="X" n="0741a09"/><lb ed="R040" n="0222b12"/>皆淸净奉持。即与<persName>佛</persName>无异。与可尊可重之弟子。诸 <lb ed="X" n="0741a10"/><lb ed="R040" n="0222b13"/>大菩萨无异矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0741a11"/><lb ed="R040" n="0222b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>〇如法受持分第十三<note place="inline">当如此法承受行持</note></head> <lb ed="X" n="0741a12"/><lb ed="R040" n="0222b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0741a1201">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0741a13"/><lb ed="R040" n="0222b16"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0741a14"/><lb ed="R040" n="0222b17"/>字。汝当奉持。所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即 <lb ed="X" n="0741a15"/><lb ed="R040" n="0222b18"/>非般若波罗蜜。是名般若波罗蜜。须菩提。于意云何。 <lb ed="X" n="0741a16"/><lb ed="R040" n="0223a01"/><persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。 <lb ed="X" n="0741a17"/><lb ed="R040" n="0223a02"/>须菩提于意云何。三千大千世界。所有微尘。是为多 <lb ed="X" n="0741a18"/><lb ed="R040" n="0223a03"/>不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0741a19"/><lb ed="R040" n="0223a04"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说世界非世界。是名世界。须菩提。 <lb ed="X" n="0741a20"/><lb ed="R040" n="0223a05"/>于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不可 <lb ed="X" n="0741a21"/><lb ed="R040" n="0223a06"/>以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说三十二相。即 <lb ed="X" n="0741a22"/><lb ed="R040" n="0223a07"/>是非相。是名三十二相。须菩提。若有善男子。善女人。 <lb ed="X" n="0741a23"/><lb ed="R040" n="0223a08"/>以恒河沙等身命佈施。若复有人。于此经中。乃至受 <lb ed="X" n="0741a24"/><lb ed="R040" n="0223a09"/>持四句偈等。为他人说。其福甚多。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0741b" n="0741b"/> <lb ed="X" n="0741b01"/><lb ed="R040" n="0223a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0741b0101">【註】微尘。尘中之微者。譬众生妄念之多也。<persName>佛</persName>分身 <lb ed="X" n="0741b02"/><lb ed="R040" n="0223a11"/>成化。于诸世界之中。示现无边大神力。使一切众 <lb ed="X" n="0741b03"/><lb ed="R040" n="0223a12"/>生。在尘離尘。在世出世。故云非微尘非世界。三十 <lb ed="X" n="0741b04"/><lb ed="R040" n="0223a13"/>二相莊严端好。指全身而言。俗本谓头如何。脚如 <lb ed="X" n="0741b05"/><lb ed="R040" n="0223a14"/>何。未免太拘。盖<persName>佛</persName>不一<persName>佛</persName>相不一相故也。末言布 <lb ed="X" n="0741b06"/><lb ed="R040" n="0223a15"/>施不如持经。重言以结上文之意。</p> <lb ed="X" n="0741b07"/><lb ed="R040" n="0223a16"/><p xml:id="pX25p0741b0701">【讲】须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。持说是经。成就稀有之法。 <lb ed="X" n="0741b08"/><lb ed="R040" n="0223a17"/>既闻命矣。不识此经当以何命名。我等云何受持 <lb ed="X" n="0741b09"/><lb ed="R040" n="0223a18"/>乎。愿明以教我。<persName>佛</persName>曰。须菩提。是经当名为金刚般 <lb ed="X" n="0741b10"/><lb ed="R040" n="0223b01"/>若波罗蜜。盖明是经者。其智慧如金刚之坚利。断 <lb ed="X" n="0741b11"/><lb ed="R040" n="0223b02"/>绝外妄。直达诸<persName>佛</persName>菩萨之彼岸也。以是名字。汝其 <lb ed="X" n="0741b12"/><lb ed="R040" n="0223b03"/>遵奉而持守之。然真性本空。无可执著。智慧达彼 <lb ed="X" n="0741b13"/><lb ed="R040" n="0223b04"/>岸之说。吾性中亦岂有是哉。何以故。须菩提。<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0741b14"/><lb ed="R040" n="0223b05"/>说般若波罗蜜。实非般若波罗蜜。不过虚名为般 <lb ed="X" n="0741b15"/><lb ed="R040" n="0223b06"/>若波罗蜜。以引诱众生耳。真性本来淸净。如此则 <lb ed="X" n="0741b16"/><lb ed="R040" n="0223b07"/>知一切诸法。总属外相。更有何法可说乎。吾试问 <lb ed="X" n="0741b17"/><lb ed="R040" n="0223b08"/>尔。<persName>如来</persName>有所说法否。须菩提曰。<persName>如来</persName>万法皆空。有 <lb ed="X" n="0741b18"/><lb ed="R040" n="0223b09"/>何可说。即不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0741b1801" n="0741b1801"/><anchor xml:id="beg0741b1801" n="0741b1801"/>已<anchor xml:id="end0741b1801"/>而有说。亦与无说等也。<persName>佛</persName>曰。须 <lb ed="X" n="0741b19"/><lb ed="R040" n="0223b10"/>菩提于意云何。三千大千世界。所有微尘。是为多 <lb ed="X" n="0741b20"/><lb ed="R040" n="0223b11"/>否。须菩提曰甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>曰。须菩提。我今明言告 <lb ed="X" n="0741b21"/><lb ed="R040" n="0223b12"/>汝。微尘虽多。而无定体。世界虽大。数尽则壞。皆为 <lb ed="X" n="0741b22"/><lb ed="R040" n="0223b13"/>虚妄。<persName>如来</persName>所说微尘。非真实微尘。是虚名为微尘。 <lb ed="X" n="0741b23"/><lb ed="R040" n="0223b14"/><persName>如来</persName>所说世界。非真实世界。是虚名为世界。唯真 <lb ed="X" n="0741b24"/><lb ed="R040" n="0223b15"/>性至真至实。自古及今。无变无壞也。去真性。即法 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0741c" n="0741c"/> <lb ed="X" n="0741c01"/><lb ed="R040" n="0223b16"/>相。非身相也。<persName>佛</persName>恐须菩提不解。故又曰。须菩提于 <lb ed="X" n="0741c02"/><lb ed="R040" n="0223b17"/>意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>否。须菩提曰。不也。 <lb ed="X" n="0741c03"/><lb ed="R040" n="0223b18"/><persName>世尊</persName>。不可以三十二相见<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>曰。三十二相。乃 <lb ed="X" n="0741c04"/><lb ed="R040" n="0224a01"/>现具之色身。而不可以此见<persName>如来</persName>者。此何故哉。盖 <lb ed="X" n="0741c05"/><lb ed="R040" n="0224a02"/><persName>如来</persName>虽现色身。涅槃则尽。不能久存。<persName>如来</persName>说三十 <lb ed="X" n="0741c06"/><lb ed="R040" n="0224a03"/>二相。非真实相。是虚名为三十二相。由斯以观。色 <lb ed="X" n="0741c07"/><lb ed="R040" n="0224a04"/>身既属空虚。则著相佈施。获福寧有幾何。益信持 <lb ed="X" n="0741c08"/><lb ed="R040" n="0224a05"/>说之福勝矣。须菩提。若有善男子。善女人。捨身命 <lb ed="X" n="0741c09"/><lb ed="R040" n="0224a06"/>佈施。幷恒河沙佈施。俱属著相因果。何益于事。若 <lb ed="X" n="0741c10"/><lb ed="R040" n="0224a07"/>复有人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0741c11"/><lb ed="R040" n="0224a08"/>自利利他。其福甚多。可见人法两空。吾前言所谓 <lb ed="X" n="0741c12"/><lb ed="R040" n="0224a09"/>不著相佈施。于此益信矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0741c13"/><lb ed="R040" n="0224a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂灭分第十四</cb:mulu><head>〇離相寂灭分第十四<note place="inline">離诸形相自得寂灭</note></head> <lb ed="X" n="0741c14"/><lb ed="R040" n="0224a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0741c1401">尔时须菩提。闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0741c15"/><lb ed="R040" n="0224a12"/>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来所得慧 <lb ed="X" n="0741c16"/><lb ed="R040" n="0224a13"/>眼。未曾得闻如是之经。<persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经信 <lb ed="X" n="0741c17"/><lb ed="R040" n="0224a14"/>心淸净。即生实相。当知是人成就第一稀有功德。世 <lb ed="X" n="0741c18"/><lb ed="R040" n="0224a15"/>尊。是实相者。即是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。<persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0741c19"/><lb ed="R040" n="0224a16"/>今得闻如是经典。信解受持。不足为难。若当来世。後 <lb ed="X" n="0741c20"/><lb ed="R040" n="0224a17"/>五百岁。其有众生得闻是经。信解受持。是人即为第 <lb ed="X" n="0741c21"/><lb ed="R040" n="0224a18"/>一稀有。何以故。此人无我相无人相无众生相无寿 <lb ed="X" n="0741c22"/><lb ed="R040" n="0224b01"/>者相。所以者何。我相即是非相。人相。众生相。寿者相。 <lb ed="X" n="0741c23"/><lb ed="R040" n="0224b02"/>即是非相。何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>告须菩 <lb ed="X" n="0741c24"/><lb ed="R040" n="0224b03"/>提。如是如是。若复有人。得闻是经。不惊不怖不畏。当 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0742a" n="0742a"/> <lb ed="X" n="0742a01"/><lb ed="R040" n="0224b04"/>知是人。甚为稀有。何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说第一波罗 <lb ed="X" n="0742a02"/><lb ed="R040" n="0224b05"/>蜜。即非第一波罗蜜。是名第一波罗蜜。须菩提。忍辱 <lb ed="X" n="0742a03"/><lb ed="R040" n="0224b06"/>波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍辱波罗蜜。何 <lb ed="X" n="0742a04"/><lb ed="R040" n="0224b07"/>以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体。我于尔时。 <lb ed="X" n="0742a05"/><lb ed="R040" n="0224b08"/>无我相。无人相。无众生相。无寿者相。何以故。我于往 <lb ed="X" n="0742a06"/><lb ed="R040" n="0224b09"/>昔节节肢解时。若有我相人相众生相寿者相。应生 <lb ed="X" n="0742a07"/><lb ed="R040" n="0224b10"/>嗔恨。须菩提。又念过去于五百世。作忍辱仙人。于尔 <lb ed="X" n="0742a08"/><lb ed="R040" n="0224b11"/>所世。无我相。无人相。无众生相。无寿者相。是故须菩 <lb ed="X" n="0742a09"/><lb ed="R040" n="0224b12"/>提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三菩提心。不 <lb ed="X" n="0742a10"/><lb ed="R040" n="0224b13"/>应住色生心。不应住声香味触法生心。应生无所住 <lb ed="X" n="0742a11"/><lb ed="R040" n="0224b14"/>心。若心有住。即为非住。是故<persName>佛</persName>说菩萨心。不应住色 <lb ed="X" n="0742a12"/><lb ed="R040" n="0224b15"/>佈施。须菩提。菩萨为利益一切众生故。应如是佈施。 <lb ed="X" n="0742a13"/><lb ed="R040" n="0224b16"/><persName>如来</persName>说一切诸相。即是非相。又说一切众生。即非众 <lb ed="X" n="0742a14"/><lb ed="R040" n="0224b17"/>生。须菩提。<persName>如来</persName>是真语者实语者如语者不诳语者 <lb ed="X" n="0742a15"/><lb ed="R040" n="0224b18"/>不异语者。须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。须菩 <lb ed="X" n="0742a16"/><lb ed="R040" n="0225a01"/>提。若菩萨心住于法而行佈施。如人入暗即无所见。 <lb ed="X" n="0742a17"/><lb ed="R040" n="0225a02"/>若菩萨心不住法而行佈施。如人有目日光明照。见 <lb ed="X" n="0742a18"/><lb ed="R040" n="0225a03"/>种种色。须菩提。当来之世。若有善男子善女人。能于 <lb ed="X" n="0742a19"/><lb ed="R040" n="0225a04"/>此经。受持读诵。即为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见 <lb ed="X" n="0742a20"/><lb ed="R040" n="0225a05"/>是人。皆得成就无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0742a21"/><lb ed="R040" n="0225a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0742a2101">【註】实相。法身也。前屡言福德。此独言功德者。盖功 <lb ed="X" n="0742a22"/><lb ed="R040" n="0225a07"/>成果满。福不足道也。波罗蜜有十种。一佈施。二持 <lb ed="X" n="0742a23"/><lb ed="R040" n="0225a08"/>戒。三忍辱。四精进。五禅定。六智慧。七慈。八悲。九方 <lb ed="X" n="0742a24"/><lb ed="R040" n="0225a09"/>便。十不退。今云第一波罗蜜者。指佈施而言也。非 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0742b" n="0742b"/> <lb ed="X" n="0742b01"/><lb ed="R040" n="0225a10"/>第一波罗蜜者。拂去假名不住于相也。下言非忍 <lb ed="X" n="0742b02"/><lb ed="R040" n="0225a11"/>辱波罗蜜。亦是此意。梵语歌利王。华言无道极恶 <lb ed="X" n="0742b03"/><lb ed="R040" n="0225a12"/>君也。歌者慧也。利者刀也。王者心也。是用慧刀。断 <lb ed="X" n="0742b04"/><lb ed="R040" n="0225a13"/>除无明烦恼之心也。割截肢解等句。俱系喩意。不 <lb ed="X" n="0742b05"/><lb ed="R040" n="0225a14"/>可认作实有其事。应生无所住心者。谓凡有住著 <lb ed="X" n="0742b06"/><lb ed="R040" n="0225a15"/>处。不得起心也。此即第十分之義。而推廣言之。</p> <lb ed="X" n="0742b07"/><lb ed="R040" n="0225a16"/><p xml:id="pX25p0742b0701">【讲】上言受持之法。尔时须菩提。深解无相義趣。涕 <lb ed="X" n="0742b08"/><lb ed="R040" n="0225a17"/>泪悲泣。伤値遇之晚。白<persName>佛</persName>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是 <lb ed="X" n="0742b09"/><lb ed="R040" n="0225a18"/>甚深经典。我从昔来修行。虽其慧眼。闻法甚多。未 <lb ed="X" n="0742b10"/><lb ed="R040" n="0225b01"/>曾有如是之妙者。<persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。生笃 <lb ed="X" n="0742b11"/><lb ed="R040" n="0225b02"/>信心。湛然淸净。则色身中。有法身。即生<persName>如来</persName>实相。 <lb ed="X" n="0742b12"/><lb ed="R040" n="0225b03"/>此人成就功德。识为第一稀有。<persName>世尊</persName>是实相者譬 <lb ed="X" n="0742b13"/><lb ed="R040" n="0225b04"/>若大虚。所谓有相。即是非相。是故<persName>如来</persName>所说实相。 <lb ed="X" n="0742b14"/><lb ed="R040" n="0225b05"/>总属镜华水月。岂真有实相之可名哉。<persName>世尊</persName>。我今 <lb ed="X" n="0742b15"/><lb ed="R040" n="0225b06"/>闻是经典。信而不惑。解而不疑。受而不辞。持而不 <lb ed="X" n="0742b16"/><lb ed="R040" n="0225b07"/>厌。不足为难。若当来世。五百岁後。其有众生闻是 <lb ed="X" n="0742b17"/><lb ed="R040" n="0225b08"/>经者。亦能信解受持。此人即为第一稀有。何也。此 <lb ed="X" n="0742b18"/><lb ed="R040" n="0225b09"/>人依是经修行。摒除妄念。不著诸相。无我相。无人 <lb ed="X" n="0742b19"/><lb ed="R040" n="0225b10"/>相。无众生相。无寿者相。所以者何。我相。即是非相。 <lb ed="X" n="0742b20"/><lb ed="R040" n="0225b11"/>人相。众生相。寿者相。即是非相。何以故。盖了悟四 <lb ed="X" n="0742b21"/><lb ed="R040" n="0225b12"/>相皆空。方能離一切诸相。成无上菩提。名为诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0742b22"/><lb ed="R040" n="0225b13"/>不难矣。<persName>佛</persName>曰。须菩提。信如尔之言也。盖大乘之法。 <lb ed="X" n="0742b23"/><lb ed="R040" n="0225b14"/>非具大乘根器者。闻之未免惊焉而恐惧不寧。怖 <lb ed="X" n="0742b24"/><lb ed="R040" n="0225b15"/>焉而忧疑不定。畏焉而退缩不前。若不惊不怖不 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0742c" n="0742c"/> <lb ed="X" n="0742c01"/><lb ed="R040" n="0225b16"/>畏。谛听受持。永无退转。此人甚为稀有。何以故。如 <lb ed="X" n="0742c02"/><lb ed="R040" n="0225b17"/>来到彼岸之法。第一曰佈施。次则曰忍辱。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0742c03"/><lb ed="R040" n="0225b18"/>佈施之名。而不著佈施之相。是知<persName>如来</persName>所说。第一 <lb ed="X" n="0742c04"/><lb ed="R040" n="0226a01"/>波罗蜜。即非第一波罗蜜。不过假名为第一波罗 <lb ed="X" n="0742c05"/><lb ed="R040" n="0226a02"/>蜜而<anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0501" n="0742c0501"/><anchor xml:id="beg0742c0501" n="0742c0501"/>已<anchor xml:id="end0742c0501"/>。<persName>如来</persName>有忍辱之名。而不著忍辱之相。是知 <lb ed="X" n="0742c06"/><lb ed="R040" n="0226a03"/><persName>如来</persName>所说。忍辱波罗蜜。即非忍辱波罗蜜。不过假 <lb ed="X" n="0742c07"/><lb ed="R040" n="0226a04"/>名为忍辱波罗蜜而<anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0701" n="0742c0701"/><anchor xml:id="beg0742c0701" n="0742c0701"/>已<anchor xml:id="end0742c0701"/>。由斯以观。人苟不惊。不怖。 <lb ed="X" n="0742c08"/><lb ed="R040" n="0226a05"/>不畏。则佈施忍辱。二相皆空。诸相从此俱空。谓为 <lb ed="X" n="0742c09"/><lb ed="R040" n="0226a06"/>稀有。寧为过与。即如我昔日会为歌利王。割截身 <lb ed="X" n="0742c10"/><lb ed="R040" n="0226a07"/>体。若非得无相妙義。则被伊节节肢解时。应生嗔 <lb ed="X" n="0742c11"/><lb ed="R040" n="0226a08"/>恨心。乃我则毫无嗔恨。以忍辱力。身复如故。非唯 <lb ed="X" n="0742c12"/><lb ed="R040" n="0226a09"/>无苦。且复乐也。然忍辱岂仅一世哉。又念过去五 <lb ed="X" n="0742c13"/><lb ed="R040" n="0226a10"/>百世後。作忍辱仙人。于尔所世。虽遇外侮。亦无我 <lb ed="X" n="0742c14"/><lb ed="R040" n="0226a11"/>相人相众生相寿者相。此岂独我然哉。须菩提。凡 <lb ed="X" n="0742c15"/><lb ed="R040" n="0226a12"/>属吾教之诸菩萨。俱应離一切相。发无上正等正 <lb ed="X" n="0742c16"/><lb ed="R040" n="0226a13"/>觉心。不应住于色而生心。不应住于声香味触法 <lb ed="X" n="0742c17"/><lb ed="R040" n="0226a14"/>而生心。应生无所住之心。若心有住。则住非所当 <lb ed="X" n="0742c18"/><lb ed="R040" n="0226a15"/>住。即为非住。而非菩萨之心矣。所以古之<persName>如来</persName>。尝 <lb ed="X" n="0742c19"/><lb ed="R040" n="0226a16"/>有言曰。菩萨之心。莫不欲佈施。但众苦之本。眼根 <lb ed="X" n="0742c20"/><lb ed="R040" n="0226a17"/>不净为先。不应住于色而为之佈施也。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0742c21"/><lb ed="R040" n="0226a18"/>萨佈施。原为利益一切众生。若心住于色。便是眼 <lb ed="X" n="0742c22"/><lb ed="R040" n="0226b01"/>有财物。则佈施有时而穷。故应如是无住相佈施。 <lb ed="X" n="0742c23"/><lb ed="R040" n="0226b02"/>方获真利益。然心无住矣。若稍存施受之念。终为 <lb ed="X" n="0742c24"/><lb ed="R040" n="0226b03"/>著相。故<persName>如来</persName>常说一切诸相。毕竟虚妄。而非真实。 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0743a" n="0743a"/> <lb ed="X" n="0743a01"/><lb ed="R040" n="0226b04"/>即是非相。又说一切众生。能悟真空。離众生相。即 <lb ed="X" n="0743a02"/><lb ed="R040" n="0226b05"/>非众生。须菩提。<persName>如来</persName>此语。是真语。而非假也。是实 <lb ed="X" n="0743a03"/><lb ed="R040" n="0226b06"/>语。而非虚也。是如语。而当理也。是非诳语。而欺人 <lb ed="X" n="0743a04"/><lb ed="R040" n="0226b07"/>也。是非异语。而骇听也。夫一切诸相。既非真性所 <lb ed="X" n="0743a05"/><lb ed="R040" n="0226b08"/>有。则一切诸法。又岂真性所有哉。须菩提。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0743a06"/><lb ed="R040" n="0226b09"/>得法。为众生而说。原非真实。然又不可不借此以 <lb ed="X" n="0743a07"/><lb ed="R040" n="0226b10"/>悟真性。又非虚假。有而不有。无而不无。真空之妙 <lb ed="X" n="0743a08"/><lb ed="R040" n="0226b11"/>如此。须菩提。若菩萨之心。住于法而行佈施。则教 <lb ed="X" n="0743a09"/><lb ed="R040" n="0226b12"/>化众生。无由开悟。如人入暗室。昏昏冥冥一无所 <lb ed="X" n="0743a10"/><lb ed="R040" n="0226b13"/>见。若菩萨之心。不住于法而行佈施。则教化众生。 <lb ed="X" n="0743a11"/><lb ed="R040" n="0226b14"/>皆得开悟。如人有目。又得日光明照。种种诸色。无 <lb ed="X" n="0743a12"/><lb ed="R040" n="0226b15"/>不毕见。夫真空无相。莫如此经。须菩提。当来之世。 <lb ed="X" n="0743a13"/><lb ed="R040" n="0226b16"/>若有善男子。善女人。能于此经受持读诵。非但为 <lb ed="X" n="0743a14"/><lb ed="R040" n="0226b17"/>口耳之功。抑亦究心学之妙。即为<persName>如来</persName>所眷顾。用 <lb ed="X" n="0743a15"/><lb ed="R040" n="0226b18"/>无上智慧。知见是人。而照鉴之。不但利于一身。且 <lb ed="X" n="0743a16"/><lb ed="R040" n="0227a01"/>将普于群生。不但利于一时。且将及于千万亿劫。 <lb ed="X" n="0743a17"/><lb ed="R040" n="0227a02"/>而无量无边功德皆得成就矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0743a18"/><lb ed="R040" n="0227a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持经功德分第十五</cb:mulu><head>〇持经功德分第十五<note place="inline">受持此经功德无量</note></head> <lb ed="X" n="0743a19"/><lb ed="R040" n="0227a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0743a1901">须菩提。若有善男子。善女人。初日分。以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0743a20"/><lb ed="R040" n="0227a05"/>佈施。中日分。复以恒河沙等身佈施。後日分。亦以恒 <lb ed="X" n="0743a21"/><lb ed="R040" n="0227a06"/>河沙等身佈施。如是无量。百千万亿劫。以身佈施。若 <lb ed="X" n="0743a22"/><lb ed="R040" n="0227a07"/>复有人。闻此经典。信心不逆。其福勝彼。何况书写受 <lb ed="X" n="0743a23"/><lb ed="R040" n="0227a08"/>持读诵。为人解说。须菩提。以要言之。是经有不可思 <lb ed="X" n="0743a24"/><lb ed="R040" n="0227a09"/>议。不可称量。无边功德。<persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0743b" n="0743b"/> <lb ed="X" n="0743b01"/><lb ed="R040" n="0227a10"/>上乘者说。若有人能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知 <lb ed="X" n="0743b02"/><lb ed="R040" n="0227a11"/>是人。悉见是人。皆得成就不可量不可称。无有边。不 <lb ed="X" n="0743b03"/><lb ed="R040" n="0227a12"/>可思议功德。如是人等。即为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0743b04"/><lb ed="R040" n="0227a13"/>藐三菩提。何以故。须菩提。若乐小法者。著我见人见 <lb ed="X" n="0743b05"/><lb ed="R040" n="0227a14"/>众生见寿者见。即于此经不能听受读诵为人解说。 <lb ed="X" n="0743b06"/><lb ed="R040" n="0227a15"/>须菩提。在在处。处若有此经。一切世间天人阿修罗 <lb ed="X" n="0743b07"/><lb ed="R040" n="0227a16"/>所<persName>应供</persName>养。当知此处即为是塔。皆应恭敬。作礼围绕。 <lb ed="X" n="0743b08"/><lb ed="R040" n="0227a17"/>以诸花香。而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0743b09"/><lb ed="R040" n="0227a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0743b0901">【註】信心不逆者。生笃信心。不相违偝也。乘。车也。阿 <lb ed="X" n="0743b10"/><lb ed="R040" n="0227b01"/>罗汉。独了生死。不度众生。谓之小乘缘觉之人。半 <lb ed="X" n="0743b11"/><lb ed="R040" n="0227b02"/>为人。半为<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b1101" n="0743b1101"/><anchor xml:id="beg0743b1101" n="0743b1101"/>己<anchor xml:id="end0743b1101"/>。谓之中乘。菩萨普度一切。谓之大乘。 <lb ed="X" n="0743b12"/><lb ed="R040" n="0227b03"/>发犹启也。最上乘者。兼菩萨而载度之。<persName>佛</persName>乘也。荷 <lb ed="X" n="0743b13"/><lb ed="R040" n="0227b04"/>担。仔肩之意。乐。好也。小法。外道也。诸花香。即法花 <lb ed="X" n="0743b14"/><lb ed="R040" n="0227b05"/>经所载未利靑莲白莲等香是也。</p> <lb ed="X" n="0743b15"/><lb ed="R040" n="0227b06"/><p xml:id="pX25p0743b1501">【讲】<persName>佛</persName>恐世人执忍辱之说。徒以身佈施。堕入贪痴 <lb ed="X" n="0743b16"/><lb ed="R040" n="0227b07"/>障中。故呼须菩提曰。若有善男子善女人。初日分。 <lb ed="X" n="0743b17"/><lb ed="R040" n="0227b08"/>寅卯辰时。以恒河沙等身命佈施。中日分。巳午未 <lb ed="X" n="0743b18"/><lb ed="R040" n="0227b09"/>时。复以恒河沙等身命佈施。後日分。申酉戌时。亦 <lb ed="X" n="0743b19"/><lb ed="R040" n="0227b10"/>以恒河沙等身命佈施。如是一日三分历无量百 <lb ed="X" n="0743b20"/><lb ed="R040" n="0227b11"/>千万亿劫。以身行佈施。世间所断无之事。即有之。 <lb ed="X" n="0743b21"/><lb ed="R040" n="0227b12"/>亦不过得世间福耳。若复有人。闻是经典。信之于 <lb ed="X" n="0743b22"/><lb ed="R040" n="0227b13"/>心。顺而不逆。其所得之福。尙勝于彼。何况更能书 <lb ed="X" n="0743b23"/><lb ed="R040" n="0227b14"/>写受持读诵。为人解说者乎。须菩提。要而言之。此 <lb ed="X" n="0743b24"/><lb ed="R040" n="0227b15"/>经不可以心思。不可以口议。不可以器物称量。功 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0743c" n="0743c"/> <lb ed="X" n="0743c01"/><lb ed="R040" n="0227b16"/>德廣大。无有边际。然非遇发大乘心。发最上乘心 <lb ed="X" n="0743c02"/><lb ed="R040" n="0227b17"/>者。<persName>如来</persName>断不与之说也。若果有人受持读诵。逢凡 <lb ed="X" n="0743c03"/><lb ed="R040" n="0227b18"/>说凡。逢圣说圣。廣为阐发。便後学。各见性中无相 <lb ed="X" n="0743c04"/><lb ed="R040" n="0228a01"/>之理。则是人心即是<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>即是心。<persName>如来</persName><persName>佛</persName>智<persName>佛</persName>慧。 <lb ed="X" n="0743c05"/><lb ed="R040" n="0228a02"/>悉知之。悉见之。皆得成就不可量不可称。无有边 <lb ed="X" n="0743c06"/><lb ed="R040" n="0228a03"/>不可思议功德。<persName>如来</persName>无上菩提。不难以一身荷担 <lb ed="X" n="0743c07"/><lb ed="R040" n="0228a04"/>之矣。岂乐小法者。所可同日语哉。盖乐小法之人。 <lb ed="X" n="0743c08"/><lb ed="R040" n="0228a05"/>迷于外道。恒著我见人见众生见寿者见。即于此 <lb ed="X" n="0743c09"/><lb ed="R040" n="0228a06"/>经。不能听受读诵为人解说。不知此经普度一切。 <lb ed="X" n="0743c10"/><lb ed="R040" n="0228a07"/>至微至妙。须菩提。在在虚处。有此经典。便如摩尼 <lb ed="X" n="0743c11"/><lb ed="R040" n="0228a08"/>宝珠。瑞光灿烂。一切世间。凡在天道人道阿修罗 <lb ed="X" n="0743c12"/><lb ed="R040" n="0228a09"/>道者莫不至心供养。当知此处与藏<persName>佛</persName>真身舍利 <lb ed="X" n="0743c13"/><lb ed="R040" n="0228a10"/>宝塔一般。皆应恭敬。作礼围绕。以诸花香。而散其 <lb ed="X" n="0743c14"/><lb ed="R040" n="0228a11"/>处。所谓一人辨心。诸天办供者。此类是也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0743c15"/><lb ed="R040" n="0228a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能净业障分第十六</cb:mulu><head>〇能净业障分第十六<note place="inline">若能淸净业障尽消</note></head> <lb ed="X" n="0743c16"/><lb ed="R040" n="0228a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0743c1601">复次须菩提。若善男子。善女人。受持读诵此经。若为 <lb ed="X" n="0743c17"/><lb ed="R040" n="0228a14"/>人轻贱。是人先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。 <lb ed="X" n="0743c18"/><lb ed="R040" n="0228a15"/>先世罪业。即为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。须 <lb ed="X" n="0743c19"/><lb ed="R040" n="0228a16"/>菩提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値八 <lb ed="X" n="0743c20"/><lb ed="R040" n="0228a17"/>百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过者。 <lb ed="X" n="0743c21"/><lb ed="R040" n="0228a18"/>若复有人。于後末世。能受持读诵此经所得功德。于 <lb ed="X" n="0743c22"/><lb ed="R040" n="0228b01"/>我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分。乃至算 <lb ed="X" n="0743c23"/><lb ed="R040" n="0228b02"/>数譬喩。所不能及。须菩提。若善男子。善女人。于後末 <lb ed="X" n="0743c24"/><lb ed="R040" n="0228b03"/>世。有受持读诵此经。所得功德。我若具说者。或有人 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0744a" n="0744a"/> <lb ed="X" n="0744a01"/><lb ed="R040" n="0228b04"/>闻心即狂乱。狐疑不信。须菩提。当知是经義。不可思 <lb ed="X" n="0744a02"/><lb ed="R040" n="0228b05"/>议。果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0744a03"/><lb ed="R040" n="0228b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0744a0301">【註】轻贱。谓疾病贫穷诸衰相。为人所憎恶也。恶道。 <lb ed="X" n="0744a04"/><lb ed="R040" n="0228b07"/>地狱饿鬼畜牲也。梵语阿僧祇。华言无央数。梵语 <lb ed="X" n="0744a05"/><lb ed="R040" n="0228b08"/>那由他。华言一万万。具说。详言也。</p> <lb ed="X" n="0744a06"/><lb ed="R040" n="0228b09"/><p xml:id="pX25p0744a0601">【讲】持诵此经。宜为天人恭敬供养。而往往不免人 <lb ed="X" n="0744a07"/><lb ed="R040" n="0228b10"/>之轻贱。尟不以持诵为无益矣。故<persName>佛</persName>曰。须菩提。若 <lb ed="X" n="0744a08"/><lb ed="R040" n="0228b11"/>善男子。善女人。受持读诵此经。反为人所轻贱。是 <lb ed="X" n="0744a09"/><lb ed="R040" n="0228b12"/>人生前罪业深重。当堕地狱饿鬼畜牲三恶道中。 <lb ed="X" n="0744a10"/><lb ed="R040" n="0228b13"/>以今生持诵之功故。只为人轻贱而<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1001" n="0744a1001"/><anchor xml:id="beg0744a1001" n="0744a1001"/>已<anchor xml:id="end0744a1001"/>。前生罪业。 <lb ed="X" n="0744a11"/><lb ed="R040" n="0228b14"/>即为消灭。来世无上正<persName>等正觉</persName><persName>佛</persName>果当得成就。须 <lb ed="X" n="0744a12"/><lb ed="R040" n="0228b15"/>菩提。即如我往日曾历无量无央数劫。于燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0744a13"/><lb ed="R040" n="0228b16"/>前。得遇八百四千万亿。那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承 <lb ed="X" n="0744a14"/><lb ed="R040" n="0228b17"/>事。无空过者。然祇求福而<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1401" n="0744a1401"/><anchor xml:id="beg0744a1401" n="0744a1401"/>已<anchor xml:id="end0744a1401"/>。不能出離苦海。若复 <lb ed="X" n="0744a15"/><lb ed="R040" n="0228b18"/>有人。于後末世。能受持读诵此经。自悟本性。永脱 <lb ed="X" n="0744a16"/><lb ed="R040" n="0229a01"/>轮迴。其所得功德。以我所供养诸<persName>佛</persName>功德较之。百 <lb ed="X" n="0744a17"/><lb ed="R040" n="0229a02"/>分不能及其一分。极而千万亿分。乃至算数之多。 <lb ed="X" n="0744a18"/><lb ed="R040" n="0229a03"/>譬如微尘恒沙皆不能及。盖供养为财施。受财施 <lb ed="X" n="0744a19"/><lb ed="R040" n="0229a04"/>之报者日渐少。而终至于有尽。持诵为法施。受法 <lb ed="X" n="0744a20"/><lb ed="R040" n="0229a05"/>施之报者。日益增。而终至于成<persName>佛</persName>。然则此经岂人 <lb ed="X" n="0744a21"/><lb ed="R040" n="0229a06"/>所易闻者乎。须菩提。若善男子。善女人。于後末世。 <lb ed="X" n="0744a22"/><lb ed="R040" n="0229a07"/>有受持读诵此经者。其所得功德。我若详言其妙。 <lb ed="X" n="0744a23"/><lb ed="R040" n="0229a08"/>下根之人闻之。甚者心即狂乱。次者狐疑不信。皆 <lb ed="X" n="0744a24"/><lb ed="R040" n="0229a09"/>以我言为夸而惊怪矣。须菩提。当知此经之義趣 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0744b" n="0744b"/> <lb ed="X" n="0744b01"/><lb ed="R040" n="0229a10"/>与功德之果报。皆不可以心思而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0744001" n="0744001"/>日议。我又何庸 <lb ed="X" n="0744b02"/><lb ed="R040" n="0229a11"/>具说为哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0744b03"/><lb ed="R040" n="0229a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">究竟无我分第十七</cb:mulu><head>〇究竟无我分第十七<note place="inline">成<persName>佛</persName>究竟本无我相</note></head> <lb ed="X" n="0744b04"/><lb ed="R040" n="0229a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0744b0401">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子。善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0744b05"/><lb ed="R040" n="0229a14"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0744b06"/><lb ed="R040" n="0229a15"/>菩提。善男子。善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心者。 <lb ed="X" n="0744b07"/><lb ed="R040" n="0229a16"/>当生如是心。我应灭度。一切众生。灭度一切众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0744b0701" n="0744b0701"/><anchor xml:id="beg0744b0701" n="0744b0701"/>已<anchor xml:id="end0744b0701"/>。 <lb ed="X" n="0744b08"/><lb ed="R040" n="0229a17"/>而无有一众生实灭度者。何以故。须菩提。若菩萨。有 <lb ed="X" n="0744b09"/><lb ed="R040" n="0229a18"/>我相人相众生相寿者相。即非菩萨。所以者何。须菩 <lb ed="X" n="0744b10"/><lb ed="R040" n="0229b01"/>提。实无有法。发阿耨多罗三藐三菩提心者须菩提 <lb ed="X" n="0744b11"/><lb ed="R040" n="0229b02"/>于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0744b12"/><lb ed="R040" n="0229b03"/>三菩提不。不也。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0744b13"/><lb ed="R040" n="0229b04"/>所。无有法得阿耨多罗三藐三菩提。<persName>佛</persName>言。如是如是。 <lb ed="X" n="0744b14"/><lb ed="R040" n="0229b05"/>须菩提。实无有法。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。须 <lb ed="X" n="0744b15"/><lb ed="R040" n="0229b06"/>菩提。若有法。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提者。燃灯 <lb ed="X" n="0744b16"/><lb ed="R040" n="0229b07"/><persName>佛</persName>。即不与我授记。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼。 <lb ed="X" n="0744b17"/><lb ed="R040" n="0229b08"/>以实无有法。得阿耨多罗三藐三菩提。是故燃灯<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0744b18"/><lb ed="R040" n="0229b09"/>与我授记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼。 <lb ed="X" n="0744b19"/><lb ed="R040" n="0229b10"/>何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。若有人言。<persName>如来</persName>得阿耨 <lb ed="X" n="0744b20"/><lb ed="R040" n="0229b11"/>多罗三藐三菩提。须菩提。实无有法。<persName>佛</persName>得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0744b21"/><lb ed="R040" n="0229b12"/>三藐三菩提。须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0744b22"/><lb ed="R040" n="0229b13"/>提。于是中无实无虚。是故<persName>如来</persName>说。一切法。皆是<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0744b23"/><lb ed="R040" n="0229b14"/>须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名一切法。 <lb ed="X" n="0744b24"/><lb ed="R040" n="0229b15"/>须菩提。譬如人身长大。须菩提言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说人身 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0744c" n="0744c"/> <lb ed="X" n="0744c01"/><lb ed="R040" n="0229b16"/>长大。即为非大身。是名大身。须菩提。菩萨亦如是。若 <lb ed="X" n="0744c02"/><lb ed="R040" n="0229b17"/>作是言。我当灭度无量众生。即不名菩萨。何以故。须 <lb ed="X" n="0744c03"/><lb ed="R040" n="0229b18"/>菩提。实无有法。名为菩萨。是故<persName>佛</persName>说一切法。无我无 <lb ed="X" n="0744c04"/><lb ed="R040" n="0230a01"/>人无众生无寿者。须菩提。若菩萨作是言。我当莊严 <lb ed="X" n="0744c05"/><lb ed="R040" n="0230a02"/><persName>佛</persName>土。是不名菩萨。何以故。<persName>如来</persName>说莊严<persName>佛</persName>土者。即非 <lb ed="X" n="0744c06"/><lb ed="R040" n="0230a03"/>莊严。是名莊严。须菩提。若菩萨通达无我法者。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0744c07"/><lb ed="R040" n="0230a04"/>说名真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0744c08"/><lb ed="R040" n="0230a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0744c0801">【註】梵语释迦。华言能仁。梵语牟尼。华言寂默也。由 <lb ed="X" n="0744c09"/><lb ed="R040" n="0230a06"/>尔时以下。至实无有法发阿耨多罗三藐三菩提 <lb ed="X" n="0744c10"/><lb ed="R040" n="0230a07"/>句。虽与第三分相似。但第三分。言灭度一切。在生 <lb ed="X" n="0744c11"/><lb ed="R040" n="0230a08"/>如是心。此言生如是心。亦非真实。语同而意有浅 <lb ed="X" n="0744c12"/><lb ed="R040" n="0230a09"/>深。由于燃灯<persName>佛</persName>所以下。至无实无虚句。虽与第七 <lb ed="X" n="0744c13"/><lb ed="R040" n="0230a10"/>分第十四分相似。但第七分。言无有定法。尙有法 <lb ed="X" n="0744c14"/><lb ed="R040" n="0230a11"/>在。此言实无有法。则幷法俱空矣。第十四分。不著 <lb ed="X" n="0744c15"/><lb ed="R040" n="0230a12"/>四相。专指佈施忍辱而言。此则兼一切而言也。较 <lb ed="X" n="0744c16"/><lb ed="R040" n="0230a13"/>前更觉精深阔大。由是故<persName>如来</persName>说一切法句。以下 <lb ed="X" n="0744c17"/><lb ed="R040" n="0230a14"/>至末。虽与第十分相似。但第十分。非莊严。非大身 <lb ed="X" n="0744c18"/><lb ed="R040" n="0230a15"/>等语。虚论其理。此言通达无我法。便可直登彼岸 <lb ed="X" n="0744c19"/><lb ed="R040" n="0230a16"/>兼论其效。更得引诱後学之意。</p> <lb ed="X" n="0744c20"/><lb ed="R040" n="0230a17"/><p xml:id="pX25p0744c2001">【讲】此经既不可以心思而口议。则受持读诵。不容 <lb ed="X" n="0744c21"/><lb ed="R040" n="0230a18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0744c2101" n="0744c2101"/><anchor xml:id="beg0744c2101" n="0744c2101"/>己<anchor xml:id="end0744c2101"/>矣。尔时须菩提。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子。善女人。发 <lb ed="X" n="0744c22"/><lb ed="R040" n="0230b01"/>无上正<persName>等正觉</persName>心者。此心当住于何处。方能降伏 <lb ed="X" n="0744c23"/><lb ed="R040" n="0230b02"/>其妄念乎。<persName>佛</persName>告须菩提。善男子。善女人。发无上正 <lb ed="X" n="0744c24"/><lb ed="R040" n="0230b03"/><persName>等正觉</persName>心者。当生如是超证一切众生心。擧一切 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0745a" n="0745a"/> <lb ed="X" n="0745a01"/><lb ed="R040" n="0230b04"/>众生。皆消灭其妄想。而度化之。灭度一切众生。尽 <lb ed="X" n="0745a02"/><lb ed="R040" n="0230b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0745a0201" n="0745a0201"/><anchor xml:id="beg0745a0201" n="0745a0201"/>已<anchor xml:id="end0745a0201"/>成<persName>佛</persName>。而无有一众生实灭度者。良由众生。自灭 <lb ed="X" n="0745a03"/><lb ed="R040" n="0230b06"/>自度我无功也。所以然者何也。盖存灭度之念。即 <lb ed="X" n="0745a04"/><lb ed="R040" n="0230b07"/>为著相。若菩萨之心。一著于相。即有我人众生寿 <lb ed="X" n="0745a05"/><lb ed="R040" n="0230b08"/>者之见。而即非菩萨矣。夫无相可著。则无法可名。 <lb ed="X" n="0745a06"/><lb ed="R040" n="0230b09"/>不但尘缘外感尽属空虚。即所谓发无上正等正 <lb ed="X" n="0745a07"/><lb ed="R040" n="0230b10"/>觉心者。亦吾性中自具。岂是循途守辙。依于法而 <lb ed="X" n="0745a08"/><lb ed="R040" n="0230b11"/>後然哉。吾试问尔。我昔日在燃灯<persName>佛</persName>所。多蒙授记。 <lb ed="X" n="0745a09"/><lb ed="R040" n="0230b12"/>得无上菩提。尔谓有一定之法否。须菩提曰。不也。 <lb ed="X" n="0745a10"/><lb ed="R040" n="0230b13"/><persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。空诸一切。则知于燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0745a11"/><lb ed="R040" n="0230b14"/>所。无有法得无上菩提也。<persName>佛</persName>深以其言为然曰。如 <lb ed="X" n="0745a12"/><lb ed="R040" n="0230b15"/>是如是。须菩提。实无有法<persName>如来</persName>得无上菩提。若如 <lb ed="X" n="0745a13"/><lb ed="R040" n="0230b16"/>来得无上菩提。果有一定之法。燃灯<persName>佛</persName>。即不与我 <lb ed="X" n="0745a14"/><lb ed="R040" n="0230b17"/>授记。当即传以成<persName>佛</persName>之法矣。何待沾沾然向我言 <lb ed="X" n="0745a15"/><lb ed="R040" n="0230b18"/>曰。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼乎。唯实无有 <lb ed="X" n="0745a16"/><lb ed="R040" n="0231a01"/>法得无上菩提。故燃灯<persName>佛</persName>与我授记。作是言。谓汝 <lb ed="X" n="0745a17"/><lb ed="R040" n="0231a02"/>于来世当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼云云也。夫记乃如 <lb ed="X" n="0745a18"/><lb ed="R040" n="0231a03"/>来得果之妙谛。而<persName>如来</persName>者。即真性也。真性贯彻三 <lb ed="X" n="0745a19"/><lb ed="R040" n="0231a04"/>世。绵亘十方。即诸法皆得自如之義。岂有定法之 <lb ed="X" n="0745a20"/><lb ed="R040" n="0231a05"/>可名哉。若有人言。<persName>如来</persName>得无上菩提。必有定法。此 <lb ed="X" n="0745a21"/><lb ed="R040" n="0231a06"/>皆妄语而不足信也。庸讵知<persName>如来</persName>得无上菩提。皆 <lb ed="X" n="0745a22"/><lb ed="R040" n="0231a07"/>由积功累行之久。具心领神会之妙。万缘净而诸 <lb ed="X" n="0745a23"/><lb ed="R040" n="0231a08"/>相空。实无有法可得。然无法可得。而又不可谓非 <lb ed="X" n="0745a24"/><lb ed="R040" n="0231a09"/>得。得而无得之中。实而不实。虚而不虚。所以<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0745b" n="0745b"/> <lb ed="X" n="0745b01"/><lb ed="R040" n="0231a10"/>常说一切诸法。皆是用之以修行而成<persName>佛</persName>之法也。 <lb ed="X" n="0745b02"/><lb ed="R040" n="0231a11"/>夫用以修行。即虚而不虚也。而成<persName>佛</persName>初不在是。即 <lb ed="X" n="0745b03"/><lb ed="R040" n="0231a12"/>实而不实也。此岂可泥乎。须菩提。<persName>如来</persName>所言一切 <lb ed="X" n="0745b04"/><lb ed="R040" n="0231a13"/>法。非真实一切法。不过假此修行。虚名为一切法 <lb ed="X" n="0745b05"/><lb ed="R040" n="0231a14"/>耳。此義可藉喩而知之矣。须菩提。譬如人身长大。 <lb ed="X" n="0745b06"/><lb ed="R040" n="0231a15"/>果真实否。须菩提曰。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说人身长大。然有 <lb ed="X" n="0745b07"/><lb ed="R040" n="0231a16"/>生灭有限量。非真实大身。不过虚名为大身而<anchor xml:id="nkr_note_add_0745b0701" n="0745b0701"/><anchor xml:id="beg0745b0701" n="0745b0701"/>已<anchor xml:id="end0745b0701"/>。 <lb ed="X" n="0745b08"/><lb ed="R040" n="0231a17"/><persName>佛</persName>曰须菩提。菩萨教化众生。非为真实。亦如大身 <lb ed="X" n="0745b09"/><lb ed="R040" n="0231a18"/>之不真实。若菩萨作是言。谓无量众生皆由我而 <lb ed="X" n="0745b10"/><lb ed="R040" n="0231b01"/>灭度之。知此见识是成<persName>佛</persName>有法矣。尙得名之为菩 <lb ed="X" n="0745b11"/><lb ed="R040" n="0231b02"/>萨乎。何以故。盖真性空空洞洞。非雅无法。幷菩萨 <lb ed="X" n="0745b12"/><lb ed="R040" n="0231b03"/>之名。亦属虚假。实无有法。名为菩萨。是故<persName>佛</persName>说一 <lb ed="X" n="0745b13"/><lb ed="R040" n="0231b04"/>切诸法。无我人众生寿者。既无四者。又安得有所 <lb ed="X" n="0745b14"/><lb ed="R040" n="0231b05"/>谓菩萨乎。至于離相以度众生。使一切世界。皆为 <lb ed="X" n="0745b15"/><lb ed="R040" n="0231b06"/>淸净。正是真莊严处。若菩萨不于此是求。反曰我 <lb ed="X" n="0745b16"/><lb ed="R040" n="0231b07"/>当以金珠等宝。莊严世间<persName>佛</persName>土。値凡夫之见耳。不 <lb ed="X" n="0745b17"/><lb ed="R040" n="0231b08"/>得名为菩萨。何以故。<persName>如来</persName>说莊严<persName>佛</persName>土者。不过外 <lb ed="X" n="0745b18"/><lb ed="R040" n="0231b09"/>饰之莊严。非真莊严。但强名为莊严而<anchor xml:id="nkr_note_add_0745b1801" n="0745b1801"/><anchor xml:id="beg0745b1801" n="0745b1801"/>已<anchor xml:id="end0745b1801"/>。夫起度 <lb ed="X" n="0745b19"/><lb ed="R040" n="0231b10"/>化心。著莊严相。不得名为菩萨。毕竟发何等心。方 <lb ed="X" n="0745b20"/><lb ed="R040" n="0231b11"/>得名为菩萨乎。必也四通八达深明无我之法。远 <lb ed="X" n="0745b21"/><lb ed="R040" n="0231b12"/>離一切诸相。人法两忘。则度化之心与莊严之心。 <lb ed="X" n="0745b22"/><lb ed="R040" n="0231b13"/>俱不起矣。故<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0745b23"/><lb ed="R040" n="0231b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一体同观分第十八</cb:mulu><head>〇一体同观分第十八<note place="inline">万法归一更无异观</note></head> <lb ed="X" n="0745b24"/><lb ed="R040" n="0231b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0745b2401">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0745c" n="0745c"/> <lb ed="X" n="0745c01"/><lb ed="R040" n="0231b16"/>肉眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。如是。<persName>世尊</persName>。如 <lb ed="X" n="0745c02"/><lb ed="R040" n="0231b17"/>来有天眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有慧眼不。如是。世 <lb ed="X" n="0745c03"/><lb ed="R040" n="0231b18"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。如 <lb ed="X" n="0745c04"/><lb ed="R040" n="0232a01"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0745c05"/><lb ed="R040" n="0232a02"/>不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。须菩提。于意云何。如恒河 <lb ed="X" n="0745c06"/><lb ed="R040" n="0232a03"/>中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。如是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。须菩 <lb ed="X" n="0745c07"/><lb ed="R040" n="0232a04"/>提。于意云何。如一恒河中所有沙。有如是沙等恒河。 <lb ed="X" n="0745c08"/><lb ed="R040" n="0232a05"/>是诸恒河。所有沙数。<persName>佛</persName>世界如是。寧为多不。甚多。世 <lb ed="X" n="0745c09"/><lb ed="R040" n="0232a06"/>尊。<persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土中。所有众生。若干种心。如 <lb ed="X" n="0745c10"/><lb ed="R040" n="0232a07"/>来悉知。何以故。<persName>如来</persName>说诸心。皆为非心。是名为心。所 <lb ed="X" n="0745c11"/><lb ed="R040" n="0232a08"/>以者何。须菩提。过去心不可得。现在心不可得。未来 <lb ed="X" n="0745c12"/><lb ed="R040" n="0232a09"/>心不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0745c13"/><lb ed="R040" n="0232a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0745c1301">【註】见众生形色。名曰肉眼。见大千世界。名曰天眼。 <lb ed="X" n="0745c14"/><lb ed="R040" n="0232a11"/>见自性般若。名曰慧眼。见一切法。无一切法。名曰 <lb ed="X" n="0745c15"/><lb ed="R040" n="0232a12"/>法眼。无自性可守。无诸<persName>佛</persName>可求。放大光明。破诸黑 <lb ed="X" n="0745c16"/><lb ed="R040" n="0232a13"/>暗。名曰<persName>佛</persName>眼。如是<persName>世尊</persName>。既然而复称之也。若。如也。 <lb ed="X" n="0745c17"/><lb ed="R040" n="0232a14"/>干。数也。谓众生之心。种种有差别也。非心。妄想之 <lb ed="X" n="0745c18"/><lb ed="R040" n="0232a15"/>心也。是名为心。不起妄想。即是本心也。过去现在 <lb ed="X" n="0745c19"/><lb ed="R040" n="0232a16"/>未来。谓之三世。不可得。犹言不可有也。</p> <lb ed="X" n="0745c20"/><lb ed="R040" n="0232a17"/><p xml:id="pX25p0745c2001">【讲】上言通达无我法。而後可名为菩萨。然真空之 <lb ed="X" n="0745c21"/><lb ed="R040" n="0232a18"/>中。自有实见。故<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有观 <lb ed="X" n="0745c22"/><lb ed="R040" n="0232b01"/>见众生之肉眼否。须菩提曰。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有肉 <lb ed="X" n="0745c23"/><lb ed="R040" n="0232b02"/>眼。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有普照世界之天 <lb ed="X" n="0745c24"/><lb ed="R040" n="0232b03"/>眼否。须菩提曰。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有天眼。<persName>佛</persName>曰。须菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0746a" n="0746a"/> <lb ed="X" n="0746a01"/><lb ed="R040" n="0232b04"/>提。于意云何。<persName>如来</persName>有返观内照之慧眼否。须菩提 <lb ed="X" n="0746a02"/><lb ed="R040" n="0232b05"/>曰。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有慧眼。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。 <lb ed="X" n="0746a03"/><lb ed="R040" n="0232b06"/><persName>如来</persName>有见诸法皆空之法眼否。须菩提曰。如是。世 <lb ed="X" n="0746a04"/><lb ed="R040" n="0232b07"/>尊。<persName>如来</persName>有法眼。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有真 <lb ed="X" n="0746a05"/><lb ed="R040" n="0232b08"/>性常昭。上自诸天。下至九幽。毫无障碍之<persName>佛</persName>眼否。 <lb ed="X" n="0746a06"/><lb ed="R040" n="0232b09"/>须菩提曰。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。<persName>佛</persName>既具此五眼。 <lb ed="X" n="0746a07"/><lb ed="R040" n="0232b10"/>则所知极廣。岂有不能觉一切众生之心乎。故<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0746a08"/><lb ed="R040" n="0232b11"/>又曰须菩提。于意云何。如恒河中。所有之沙。<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0746a09"/><lb ed="R040" n="0232b12"/>是沙否。须菩提曰。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。<persName>佛</persName>曰。须 <lb ed="X" n="0746a10"/><lb ed="R040" n="0232b13"/>菩提。于意云何。如一恒河中。所有之沙。分之各为 <lb ed="X" n="0746a11"/><lb ed="R040" n="0232b14"/>一恒河。而诸恒河中。所有之沙。分之各为<persName>佛</persName>世界。 <lb ed="X" n="0746a12"/><lb ed="R040" n="0232b15"/><persName>佛</persName>世界如是。寧为多否。须菩提曰。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>曰。 <lb ed="X" n="0746a13"/><lb ed="R040" n="0232b16"/>须菩提。彼<persName>佛</persName>世界虽多。所有一切众生。若干种心。 <lb ed="X" n="0746a14"/><lb ed="R040" n="0232b17"/>总名妄心。<persName>如来</persName>悉能知之。诚以性体光明无不遍 <lb ed="X" n="0746a15"/><lb ed="R040" n="0232b18"/>照也。无不遍照者。常住之真心。历万劫而不变者 <lb ed="X" n="0746a16"/><lb ed="R040" n="0233a01"/>也。何以故。<persName>如来</persName>说一切诸心总属虚假。皆为非心。 <lb ed="X" n="0746a17"/><lb ed="R040" n="0233a02"/>若识诸心非心。是名为心。又安有过去现在未来 <lb ed="X" n="0746a18"/><lb ed="R040" n="0233a03"/>之妄想哉。所以者何。须菩提。凡思念前事。为过去 <lb ed="X" n="0746a19"/><lb ed="R040" n="0233a04"/>心。思念今事。为现在心。思念後事。为未来心。此三 <lb ed="X" n="0746a20"/><lb ed="R040" n="0233a05"/>种心。本来无有。乃因事而生。今真心常住。则万法 <lb ed="X" n="0746a21"/><lb ed="R040" n="0233a06"/>背空。三种心。于何而有哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0746a22"/><lb ed="R040" n="0233a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法界通化分第十九</cb:mulu><head>〇法界通化分第十九<note place="inline">法身遍界通化无边</note></head> <lb ed="X" n="0746a23"/><lb ed="R040" n="0233a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0746a2301">须菩提。于意云何。若有人满三千大千世界七宝。以 <lb ed="X" n="0746a24"/><lb ed="R040" n="0233a09"/>用佈施。是人以是因缘得福多否。如是<persName>世尊</persName>。此人以 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0746b" n="0746b"/> <lb ed="X" n="0746b01"/><lb ed="R040" n="0233a10"/>是因缘。得福甚多。须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得 <lb ed="X" n="0746b02"/><lb ed="R040" n="0233a11"/>福德多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0746b03"/><lb ed="R040" n="0233a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0746b0301">【註】因缘。即因由也。福德有实者。只福德为有。而妄 <lb ed="X" n="0746b04"/><lb ed="R040" n="0233a13"/>生希冀也。福德无故者。以福德为无。而不著一切 <lb ed="X" n="0746b05"/><lb ed="R040" n="0233a14"/>相也。此与第八分相似。但第八分言七宝佈施。不 <lb ed="X" n="0746b06"/><lb ed="R040" n="0233a15"/>如持经。是望人藉经行佈施。此言七宝佈施。福德 <lb ed="X" n="0746b07"/><lb ed="R040" n="0233a16"/>有限。是望人離相行佈施。较第八分。更觉空阔。</p> <lb ed="X" n="0746b08"/><lb ed="R040" n="0233a17"/><p xml:id="pX25p0746b0801">【讲】心有所著。即为非心。可见福德不宜执著而生 <lb ed="X" n="0746b09"/><lb ed="R040" n="0233a18"/>希望矣。故<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。若有人满三千 <lb ed="X" n="0746b10"/><lb ed="R040" n="0233b01"/>大千世界七宝。以用佈施。是人以是佈施因缘。得 <lb ed="X" n="0746b11"/><lb ed="R040" n="0233b02"/>福多否。须菩提曰。如是<persName>世尊</persName>。是人以是因缘得福 <lb ed="X" n="0746b12"/><lb ed="R040" n="0233b03"/>甚多。<persName>佛</persName>曰。修因得果。报应之常。七宝佈施。得福甚 <lb ed="X" n="0746b13"/><lb ed="R040" n="0233b04"/>多。理固然也。但下乘之人。以福德为有。藉佈施。以 <lb ed="X" n="0746b14"/><lb ed="R040" n="0233b05"/>乘遂其私。此为妄心福德。虽多终属小果。未免有 <lb ed="X" n="0746b15"/><lb ed="R040" n="0233b06"/>尽。故<persName>如来</persName>不说得福德多。唯大慧之人。以福德为 <lb ed="X" n="0746b16"/><lb ed="R040" n="0233b07"/>无。藉佈施。以修<anchor xml:id="nkr_note_add_0746b1601" n="0746b1601"/><anchor xml:id="beg0746b1601" n="0746b1601"/>己<anchor xml:id="end0746b1601"/>之性。此为<persName>佛</persName>心所得福德。譬如 <lb ed="X" n="0746b17"/><lb ed="R040" n="0233b08"/>虚空无有边界。故<persName>如来</persName>说得福德。多也岂彼著相 <lb ed="X" n="0746b18"/><lb ed="R040" n="0233b09"/>佈施。所可同日而语哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0746b19"/><lb ed="R040" n="0233b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離色離相分第二十</cb:mulu><head>〇離色離相分第二十<note place="inline">色相皆妄離妄见性</note></head> <lb ed="X" n="0746b20"/><lb ed="R040" n="0233b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0746b2001">须菩提。于意云何。<persName>佛</persName>可以具足色身见不。不也。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0746b21"/><lb ed="R040" n="0233b12"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见。何以故。<persName>如来</persName>说具足色身。 <lb ed="X" n="0746b22"/><lb ed="R040" n="0233b13"/>即非具足色身。是名具足色身。须菩提于意云何。如 <lb ed="X" n="0746b23"/><lb ed="R040" n="0233b14"/>来可以具足诸相见不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>不应以具足 <lb ed="X" n="0746b24"/><lb ed="R040" n="0233b15"/>诸相见。何以故。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0746001" n="0746001"/>来诸相具足。即非具足。是名诸相 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0746c" n="0746c"/> <lb ed="X" n="0746c01"/><lb ed="R040" n="0233b16"/>具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0746c02"/><lb ed="R040" n="0233b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0746c0201">【註】具足。毫无亏欠也。色身。三十二相也。具足诸相 <lb ed="X" n="0746c03"/><lb ed="R040" n="0233b18"/>变化神通。不止三十二相而<anchor xml:id="nkr_note_add_0746c0301" n="0746c0301"/><anchor xml:id="beg0746c0301" n="0746c0301"/>已<anchor xml:id="end0746c0301"/>也。此与第五分。第 <lb ed="X" n="0746c04"/><lb ed="R040" n="0234a01"/>十三分相似。但第五分。言凡所有相。皆是虚妄。是 <lb ed="X" n="0746c05"/><lb ed="R040" n="0234a02"/>欲人于有相之<persName>如来</persName>。见无相之<persName>如来</persName>。此言具足色 <lb ed="X" n="0746c06"/><lb ed="R040" n="0234a03"/>身。又云具足诸相。是欲人于神妙不测之<persName>如来</persName>。见 <lb ed="X" n="0746c07"/><lb ed="R040" n="0234a04"/>真性一定之<persName>如来</persName>。第十三分。言与其见<persName>如来</persName>三十 <lb ed="X" n="0746c08"/><lb ed="R040" n="0234a05"/>二相之假。不如持经之真。是引人持经。此言不但 <lb ed="X" n="0746c09"/><lb ed="R040" n="0234a06"/>三十二相是假。即变化神通亦非真也。是极赞如 <lb ed="X" n="0746c10"/><lb ed="R040" n="0234a07"/>来。语同而意自别。</p> <lb ed="X" n="0746c11"/><lb ed="R040" n="0234a08"/><p xml:id="pX25p0746c1101">【讲】前言诸<persName>佛</persName>所证。乃无为福德。又何身相之可见 <lb ed="X" n="0746c12"/><lb ed="R040" n="0234a09"/>乎。故<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。可以三十二相具足 <lb ed="X" n="0746c13"/><lb ed="R040" n="0234a10"/>之色身见<persName>佛</persName>否。须菩提曰。不也。<persName>世尊</persName>。一切色身。皆 <lb ed="X" n="0746c14"/><lb ed="R040" n="0234a11"/>为虚假。不应以此见<persName>佛</persName>也。何以故。<persName>如来</persName>说具足色 <lb ed="X" n="0746c15"/><lb ed="R040" n="0234a12"/>身。即非具足色身。唯真性无变无壞。方可名为具 <lb ed="X" n="0746c16"/><lb ed="R040" n="0234a13"/>足色身。<persName>佛</persName>曰。须菩提。于意云何。具足色身既不可 <lb ed="X" n="0746c17"/><lb ed="R040" n="0234a14"/>以见<persName>如来</persName>。可以变现神通具足之诸相见<persName>如来</persName>否。 <lb ed="X" n="0746c18"/><lb ed="R040" n="0234a15"/>须菩提曰。不也。<persName>世尊</persName>。色身诸属虚假。诸相亦非真 <lb ed="X" n="0746c19"/><lb ed="R040" n="0234a16"/>实。亦不应以此见<persName>如来</persName>也。何以故。<persName>如来</persName>说诸相具 <lb ed="X" n="0746c20"/><lb ed="R040" n="0234a17"/>足。即非具足。唯真性静涵万有。方可名为诸相具 <lb ed="X" n="0746c21"/><lb ed="R040" n="0234a18"/>足。总之身相华也。真性实也。欲见<persName>如来</persName>。奈何不求 <lb ed="X" n="0746c22"/><lb ed="R040" n="0234b01"/>之于其实。而徒求之于事华哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0746c23"/><lb ed="R040" n="0234b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">非说所说分第二十一</cb:mulu><head>〇非说所说分第二十一<note place="inline">法无可说所说非法</note></head> <lb ed="X" n="0746c24"/><lb ed="R040" n="0234b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0746c2401">须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0747a" n="0747a"/> <lb ed="X" n="0747a01"/><lb ed="R040" n="0234b04"/>念。何以故。若人言<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解 <lb ed="X" n="0747a02"/><lb ed="R040" n="0234b05"/>我所说故。须菩提。说法者。无法可说。是名说法。尔时 <lb ed="X" n="0747a03"/><lb ed="R040" n="0234b06"/>慧命须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。于未来世闻说 <lb ed="X" n="0747a04"/><lb ed="R040" n="0234b07"/>是法。生信心不。<persName>佛</persName>言须菩提。彼非众生。非不众生。何 <lb ed="X" n="0747a05"/><lb ed="R040" n="0234b08"/>以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生是名众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0747a06"/><lb ed="R040" n="0234b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0747a0601">【註】莫作是念者。教须菩提不可存此念也。慧。以德 <lb ed="X" n="0747a07"/><lb ed="R040" n="0234b10"/>言。命。以寿言。即长老之称。此分前半。与第七分。如 <lb ed="X" n="0747a08"/><lb ed="R040" n="0234b11"/>来无所说之義相似。後半。与第十四分。一切众生。 <lb ed="X" n="0747a09"/><lb ed="R040" n="0234b12"/>即非众生之義相似。但第七分。乃须菩提自作答 <lb ed="X" n="0747a10"/><lb ed="R040" n="0234b13"/>语。此则就须菩提所<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a1001" n="0747a1001"/><anchor xml:id="beg0747a1001" n="0747a1001"/>已<anchor xml:id="end0747a1001"/>明者。而复进之也。第十四 <lb ed="X" n="0747a11"/><lb ed="R040" n="0234b14"/>分。言之略。此则言之详也。</p> <lb ed="X" n="0747a12"/><lb ed="R040" n="0234b15"/><p xml:id="pX25p0747a1201">【讲】色身诸相。既不足以见<persName>如来</persName>。则为人说法。又岂 <lb ed="X" n="0747a13"/><lb ed="R040" n="0234b16"/>足以见<persName>如来</persName>乎。故<persName>佛</persName>曰。须菩提。汝见<persName>如来</persName>日与众 <lb ed="X" n="0747a14"/><lb ed="R040" n="0234b17"/>生讲解。遂谓<persName>如来</persName>有法可说耶。汝莫作是念也。何 <lb ed="X" n="0747a15"/><lb ed="R040" n="0234b18"/>以故。盖明真性者。则无法可说。若人言<persName>如来</persName>有所 <lb ed="X" n="0747a16"/><lb ed="R040" n="0235a01"/>说法。是谓<persName>如来</persName>不明真性。即为谤<persName>佛</persName>。良由不能解 <lb ed="X" n="0747a17"/><lb ed="R040" n="0235a02"/>我所说法空之義故也。须菩提。所谓说法者。不过 <lb ed="X" n="0747a18"/><lb ed="R040" n="0235a03"/>为众生为除外妄。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a1801" n="0747a1801"/><anchor xml:id="beg0747a1801" n="0747a1801"/>已<anchor xml:id="end0747a1801"/>而有说耳。若众生既悟。 <lb ed="X" n="0747a19"/><lb ed="R040" n="0235a04"/>则此法应捨。实无可说。但虚名为说法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a1901" n="0747a1901"/><anchor xml:id="beg0747a1901" n="0747a1901"/>已<anchor xml:id="end0747a1901"/>。尔时 <lb ed="X" n="0747a20"/><lb ed="R040" n="0235a05"/>长老须菩提。心开意解。白<persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName>。颇有众生。于 <lb ed="X" n="0747a21"/><lb ed="R040" n="0235a06"/>未来世。闻说是法。生信心否。<persName>佛</persName>曰。须菩提。彼具真 <lb ed="X" n="0747a22"/><lb ed="R040" n="0235a07"/>一之性。与<persName>佛</persName>同源。非众生也。然现具众生之相。又 <lb ed="X" n="0747a23"/><lb ed="R040" n="0235a08"/>不可谓非众生。何以故。众生众生者。<persName>如来</persName>说非真 <lb ed="X" n="0747a24"/><lb ed="R040" n="0235a09"/>实众生。但虚名为众生而<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a2401" n="0747a2401"/><anchor xml:id="beg0747a2401" n="0747a2401"/>已<anchor xml:id="end0747a2401"/>。若众生能生信心。了 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0747b" n="0747b"/> <lb ed="X" n="0747b01"/><lb ed="R040" n="0235a10"/>悟真性。亦即是<persName>佛</persName>。又安有众生之名哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0747b02"/><lb ed="R040" n="0235a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无法可得分第二十二</cb:mulu><head>〇无法可得分第二十二<note place="inline">悟性空故无法可得</note></head> <lb ed="X" n="0747b03"/><lb ed="R040" n="0235a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0747b0301">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <lb ed="X" n="0747b04"/><lb ed="R040" n="0235a13"/>无所得耶。<persName>佛</persName>言。如是。如是。须菩提。我于阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0747b05"/><lb ed="R040" n="0235a14"/>藐三菩提。乃至无有少法可得。是名阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0747b06"/><lb ed="R040" n="0235a15"/>三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0747b07"/><lb ed="R040" n="0235a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0747b0701">【註】上言无法可说。即无法可得。此言真性淸净空 <lb ed="X" n="0747b08"/><lb ed="R040" n="0235a17"/>虚。不但无法可得。幷无上菩提之名。亦属虚假。较 <lb ed="X" n="0747b09"/><lb ed="R040" n="0235a18"/>第七分之義更深。</p> <lb ed="X" n="0747b10"/><lb ed="R040" n="0235b01"/><p xml:id="pX25p0747b1001">【讲】须菩提闻<persName>佛</persName>无法可说之義。恍然有悟。白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0747b11"/><lb ed="R040" n="0235b02"/><persName>世尊</persName>。有法可得。是名法缚。无法可得。方谓解脱。今 <lb ed="X" n="0747b12"/><lb ed="R040" n="0235b03"/><persName>佛</persName>得无上菩提。于法殆无所得耶。<persName>佛</persName>深以其言为 <lb ed="X" n="0747b13"/><lb ed="R040" n="0235b04"/>然曰。如是如是。须菩提。我于无上菩提。毫不著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0747001" n="0747001"/>稍。 <lb ed="X" n="0747b14"/><lb ed="R040" n="0235b05"/>乃至无有少法可得。亦幷无名可名。但虚名为无 <lb ed="X" n="0747b15"/><lb ed="R040" n="0235b06"/>上菩提而<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b1501" n="0747b1501"/><anchor xml:id="beg0747b1501" n="0747b1501"/>已<anchor xml:id="end0747b1501"/>。盖万法皆空。故得而无得也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0747b16"/><lb ed="R040" n="0235b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">净心行善分第二十三</cb:mulu><head>〇净心行善分第二十三<note place="inline">以淸净心行诸善法</note></head> <lb ed="X" n="0747b17"/><lb ed="R040" n="0235b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0747b1701">复次须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0747b18"/><lb ed="R040" n="0235b09"/>藐三菩提。以无我无人无众生无寿者。修一切善法。 <lb ed="X" n="0747b19"/><lb ed="R040" n="0235b10"/>即得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。所言善法者。如 <lb ed="X" n="0747b20"/><lb ed="R040" n="0235b11"/>来说即非善法是名善法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0747b21"/><lb ed="R040" n="0235b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0747b2101">【註】是法。指真性而言。平等。<persName>佛</persName>与众生无高下也。修 <lb ed="X" n="0747b22"/><lb ed="R040" n="0235b13"/>一切善法。谓常行方便。随顺众生而为说法。令悟 <lb ed="X" n="0747b23"/><lb ed="R040" n="0235b14"/>真性也。</p> <lb ed="X" n="0747b24"/><lb ed="R040" n="0235b15"/><p xml:id="pX25p0747b2401">【讲】<persName>如来</persName>无少法可得。则诸相皆空。尙安有人<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b2401" n="0747b2401"/><anchor xml:id="beg0747b2401" n="0747b2401"/>己<anchor xml:id="end0747b2401"/>之 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0747c" n="0747c"/> <lb ed="X" n="0747c01"/><lb ed="R040" n="0235b16"/>见哉。故呼须菩提曰。人皆以<persName>佛</persName>为高。以众生为下。 <lb ed="X" n="0747c02"/><lb ed="R040" n="0235b17"/>不知法皆平等。上自诸<persName>佛</persName>。下至蝼蚁。皆含真性。无 <lb ed="X" n="0747c03"/><lb ed="R040" n="0235b18"/>所分别。盖色身有高下。而真性无高下。是以名为 <lb ed="X" n="0747c04"/><lb ed="R040" n="0236a01"/>无上菩提也。然所以名为无上菩提者。以真性中。 <lb ed="X" n="0747c05"/><lb ed="R040" n="0236a02"/>本无我人众生寿者故也。若能悟此四相皆空。而 <lb ed="X" n="0747c06"/><lb ed="R040" n="0236a03"/>修一切善法。则得无上菩提不难矣。然一切善法。 <lb ed="X" n="0747c07"/><lb ed="R040" n="0236a04"/><persName>佛</persName>不过借此以开悟众生耳。究竟本来无是也。须 <lb ed="X" n="0747c08"/><lb ed="R040" n="0236a05"/>菩提所言善法者。<persName>如来</persName>说即非善法。是虚名为善 <lb ed="X" n="0747c09"/><lb ed="R040" n="0236a06"/>法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0747c0901" n="0747c0901"/><anchor xml:id="beg0747c0901" n="0747c0901"/>已<anchor xml:id="end0747c0901"/>。善法者。真性也。真性岂可谓之法哉。真性 <lb ed="X" n="0747c10"/><lb ed="R040" n="0236a07"/>我所本有又岂可谓之得哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0747c11"/><lb ed="R040" n="0236a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">福智无比分第二十四</cb:mulu><head>〇福智无比分第二十四<note place="inline">福智甚大无物可比</note></head> <lb ed="X" n="0747c12"/><lb ed="R040" n="0236a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0747c1201">须菩提。若三千大千世界中。所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <lb ed="X" n="0747c13"/><lb ed="R040" n="0236a10"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0747c14"/><lb ed="R040" n="0236a11"/>乃至四句偈等受持读诵。为他人说。于前福德百分 <lb ed="X" n="0747c15"/><lb ed="R040" n="0236a12"/>不及一。百千万亿分。乃至算数譬喩。所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0747c16"/><lb ed="R040" n="0236a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0747c1601">【註】此分之義。第八分言之。第十一分。第十九分言 <lb ed="X" n="0747c17"/><lb ed="R040" n="0236a14"/>之。至此又言之。但第八分。言聚宝佈施。不如持说。 <lb ed="X" n="0747c18"/><lb ed="R040" n="0236a15"/>重在持说。此言持说福德。勝于佈施。重在福德。第 <lb ed="X" n="0747c19"/><lb ed="R040" n="0236a16"/>十一分。以恒河沙譬。极言福德之多。此以<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0747c20"/><lb ed="R040" n="0236a17"/>王譬。极言福德之大。第十九分。归重福德。无故。言 <lb ed="X" n="0747c21"/><lb ed="R040" n="0236a18"/>福德亦属虚假。兴此毫不相复。总之後十数分。与 <lb ed="X" n="0747c22"/><lb ed="R040" n="0236b01"/>前十数分。语同而意别者甚多。世人不察。谓<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0747c23"/><lb ed="R040" n="0236b02"/>为续到者重言之。不知<persName>如来</persName>敷宣妙義。著而为经。 <lb ed="X" n="0747c24"/><lb ed="R040" n="0236b03"/>诸大弟子。皆可按简寻求。何必为续到者。覆说一 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0748a" n="0748a"/> <lb ed="X" n="0748a01"/><lb ed="R040" n="0236b04"/>遍乎。且此经为阿难尊者所记。若有复语。自应删 <lb ed="X" n="0748a02"/><lb ed="R040" n="0236b05"/>去。岂有重为叙入之理。</p> <lb ed="X" n="0748a03"/><lb ed="R040" n="0236b06"/><p xml:id="pX25p0748a0301">【讲】前言修一切善法。即得无上菩提。则持说福德。 <lb ed="X" n="0748a04"/><lb ed="R040" n="0236b07"/>寧有限乎。故呼须菩提曰。大世界中。所有<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0748a05"/><lb ed="R040" n="0236b08"/>王。若有人聚三千大千世界之七宝。如<name role="" type="person">须弥山</name>王 <lb ed="X" n="0748a06"/><lb ed="R040" n="0236b09"/>之高。持以佈施其福德似不可量矣。然非性中之 <lb ed="X" n="0748a07"/><lb ed="R040" n="0236b10"/>福德也。若人以此般若波罗蜜经。乃至四句偈等。 <lb ed="X" n="0748a08"/><lb ed="R040" n="0236b11"/>受持读诵。为他人说。是修自性福德。聚自身七宝。 <lb ed="X" n="0748a09"/><lb ed="R040" n="0236b12"/>不但自利。亦且利他。如此无量福德。以前七宝布 <lb ed="X" n="0748a10"/><lb ed="R040" n="0236b13"/>施之福德较之。百分不能及其一分。极而至于百 <lb ed="X" n="0748a11"/><lb ed="R040" n="0236b14"/>千万亿分乃至算数之多。譬如微尘恒沙。皆不能 <lb ed="X" n="0748a12"/><lb ed="R040" n="0236b15"/>及也。盖世间福。有时而尽。出世间福。无时而穷。岂 <lb ed="X" n="0748a13"/><lb ed="R040" n="0236b16"/>可相提而幷论哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0748a14"/><lb ed="R040" n="0236b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">化无所化分第二十五</cb:mulu><head>〇化无所化分第二十五<note place="inline">圣凡同性化无所化</note></head> <lb ed="X" n="0748a15"/><lb ed="R040" n="0236b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0748a1501">须菩提于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <lb ed="X" n="0748a16"/><lb ed="R040" n="0237a01"/>生。须菩提。莫作是念。何以故。实无有众生<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0748a17"/><lb ed="R040" n="0237a02"/>若有众生<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>即有我人众生寿者。须菩 <lb ed="X" n="0748a18"/><lb ed="R040" n="0237a03"/>提。<persName>如来</persName>说有我者。即非有我。而凡夫之人。以为有我。 <lb ed="X" n="0748a19"/><lb ed="R040" n="0237a04"/>须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即非凡夫。是名凡夫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0748a20"/><lb ed="R040" n="0237a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0748a2001">【註】此与第三分。第十七分相似。但第三分。言灭度 <lb ed="X" n="0748a21"/><lb ed="R040" n="0237a06"/>众生。<persName>如来</persName>不居其功。第十七分。言灭度众生。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0748a22"/><lb ed="R040" n="0237a07"/>实无有法。此言众生。本非凡夫。所以能自灭度。语 <lb ed="X" n="0748a23"/><lb ed="R040" n="0237a08"/>句虽同。各有精義。</p> <lb ed="X" n="0748a24"/><lb ed="R040" n="0237a09"/><p xml:id="pX25p0748a2401">【讲】持说有无量福德。则此经洵能灭度一切矣。然 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0748b" n="0748b"/> <lb ed="X" n="0748b01"/><lb ed="R040" n="0237a10"/>与<persName>如来</persName>无与也。故呼须菩提曰。于意云何。汝等勿 <lb ed="X" n="0748b02"/><lb ed="R040" n="0237a11"/>谓<persName>如来</persName>作是念。我当以此经度众生。汝莫作是念 <lb ed="X" n="0748b03"/><lb ed="R040" n="0237a12"/>也。何以故。盖众生自灭自度。<persName>如来</persName>不过为之指示 <lb ed="X" n="0748b04"/><lb ed="R040" n="0237a13"/>出头路耳。实无有众生为<persName>如来</persName>度者。若有众生为 <lb ed="X" n="0748b05"/><lb ed="R040" n="0237a14"/><persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>即有我人众生寿者四相矣。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0748b06"/><lb ed="R040" n="0237a15"/>既无四相。因何有时而称我。须菩提。当知<persName>如来</persName>说 <lb ed="X" n="0748b07"/><lb ed="R040" n="0237a16"/>有我者。乃对凡夫而言。所谓有我者。即非有我。而 <lb ed="X" n="0748b08"/><lb ed="R040" n="0237a17"/>凡夫之人。以为<persName>如来</persName>有我耳。然<persName>佛</persName>此性。凡夫亦此 <lb ed="X" n="0748b09"/><lb ed="R040" n="0237a18"/>性。<persName>佛</persName>与凡夫。寧有异乎。须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即 <lb ed="X" n="0748b10"/><lb ed="R040" n="0237b01"/>非凡夫。是名凡夫。盖凡夫能悟自性。便是<persName>如来</persName>。不 <lb ed="X" n="0748b11"/><lb ed="R040" n="0237b02"/>过虚名为凡夫而<anchor xml:id="nkr_note_add_0748b1101" n="0748b1101"/><anchor xml:id="beg0748b1101" n="0748b1101"/>已<anchor xml:id="end0748b1101"/>。岂有真实之凡夫哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0748b12"/><lb ed="R040" n="0237b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法身非相分第二十六</cb:mulu><head>〇法身非相分第二十六<note place="inline">淸净法身非属相貌</note></head> <lb ed="X" n="0748b13"/><lb ed="R040" n="0237b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0748b1301">须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。须菩提 <lb ed="X" n="0748b14"/><lb ed="R040" n="0237b05"/>言。如是如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>言。须菩提。若以 <lb ed="X" n="0748b15"/><lb ed="R040" n="0237b06"/>三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王。即是<persName>如来</persName>。须菩提。白 <lb ed="X" n="0748b16"/><lb ed="R040" n="0237b07"/><persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十二相观如 <lb ed="X" n="0748b17"/><lb ed="R040" n="0237b08"/>来。尔时<persName>世尊</persName>而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0748b18"/><lb ed="R040" n="0237b09"/><p xml:id="pX25p0748b1801">若以色见我。以音声求我。是人行邪道。不能见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0748b19"/><lb ed="R040" n="0237b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0748b1901">【註】转轮圣王。即四大天王。管四部洲。如车轮之转。 <lb ed="X" n="0748b20"/><lb ed="R040" n="0237b11"/>邪道。外道也。此与第五分。第十三分相似。但前二 <lb ed="X" n="0748b21"/><lb ed="R040" n="0237b12"/>分。乃须菩提<anchor xml:id="nkr_note_add_0748b2101" n="0748b2101"/><anchor xml:id="beg0748b2101" n="0748b2101"/>已<anchor xml:id="end0748b2101"/>悟三十二相。不可以见<persName>如来</persName>之旨。 <lb ed="X" n="0748b22"/><lb ed="R040" n="0237b13"/>自作註语。此则<persName>佛</persName>恐须菩提。执相之见未除。故就 <lb ed="X" n="0748b23"/><lb ed="R040" n="0237b14"/>其<anchor xml:id="nkr_note_add_0748b2301" n="0748b2301"/><anchor xml:id="beg0748b2301" n="0748b2301"/>已<anchor xml:id="end0748b2301"/>悟者。而复申明之也。</p> <lb ed="X" n="0748b24"/><lb ed="R040" n="0237b15"/><p xml:id="pX25p0748b2401">【讲】真性中。既无<persName>佛</persName>与凡夫之别。则相之不可执也 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0748c" n="0748c"/> <lb ed="X" n="0748c01"/><lb ed="R040" n="0237b16"/>明矣。故<persName>佛</persName>呼须菩提曰。于意云何。可以三十二相 <lb ed="X" n="0748c02"/><lb ed="R040" n="0237b17"/>观<persName>如来</persName>否。须菩提疑<persName>佛</persName>与凡夫。既无异性。则凡夫 <lb ed="X" n="0748c03"/><lb ed="R040" n="0237b18"/>有身。<persName>佛</persName>亦有身。故答曰。如是如是。可以三十二相 <lb ed="X" n="0748c04"/><lb ed="R040" n="0238a01"/>观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>曰。三十二相。外貌也。非真性也。若以此 <lb ed="X" n="0748c05"/><lb ed="R040" n="0238a02"/>观<persName>如来</persName>。则色身莊严者莫如转轮圣王。彼亦可谓 <lb ed="X" n="0748c06"/><lb ed="R040" n="0238a03"/>之<persName>如来</persName>矣。<persName>如来</persName>恐不在此区区外貌间也。须菩提。 <lb ed="X" n="0748c07"/><lb ed="R040" n="0238a04"/>疑心顿释。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。则知色 <lb ed="X" n="0748c08"/><lb ed="R040" n="0238a05"/>身有尽。法身无穷。不应以三十二相观<persName>如来</persName>。有断 <lb ed="X" n="0748c09"/><lb ed="R040" n="0238a06"/>然矣。<persName>佛</persName>于是迎其機而作偈曰。<persName>如来</persName>者。真性也。真 <lb ed="X" n="0748c10"/><lb ed="R040" n="0238a07"/>性即我也。视之不见。以形色相见不可也。听之不 <lb ed="X" n="0748c11"/><lb ed="R040" n="0238a08"/>闻。以音声相求不可也。若见我求我于形色音声 <lb ed="X" n="0748c12"/><lb ed="R040" n="0238a09"/>之间。是人徒观外貌。而不识真性。则所行者邪道。 <lb ed="X" n="0748c13"/><lb ed="R040" n="0238a10"/>岂能见常住之<persName>如来</persName>。闻无上之妙義哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0748c14"/><lb ed="R040" n="0238a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无断无灭分第二十七</cb:mulu><head>〇无断无灭分第二十七<note place="inline">依法修持不应断灭</note></head> <lb ed="X" n="0748c15"/><lb ed="R040" n="0238a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0748c1501">须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <lb ed="X" n="0748c16"/><lb ed="R040" n="0238a13"/>罗三藐三菩提。须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0748c17"/><lb ed="R040" n="0238a14"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。汝若作是念。发 <lb ed="X" n="0748c18"/><lb ed="R040" n="0238a15"/>阿耨多罗三藐三菩提心者。说诸法断灭。莫作是念。 <lb ed="X" n="0748c19"/><lb ed="R040" n="0238a16"/>何以故。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于法不说断 <lb ed="X" n="0748c20"/><lb ed="R040" n="0238a17"/>灭相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0748c21"/><lb ed="R040" n="0238a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0748c2101">【註】诸法断灭者。谓一切法。皆不用也。于法不说断 <lb ed="X" n="0748c22"/><lb ed="R040" n="0238b01"/>灭相者。谓未悟时。必须依<persName>佛</persName>法修行也。此分凡二 <lb ed="X" n="0748c23"/><lb ed="R040" n="0238b02"/>段。前段是宝。後段是主。前段首句。不以具足相故。 <lb ed="X" n="0748c24"/><lb ed="R040" n="0238b03"/>不字系衍文。古本皆无此字。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0749a" n="0749a"/> <lb ed="X" n="0749a01"/><lb ed="R040" n="0238b04"/><p xml:id="pX25p0749a0101">【讲】<persName>如来</persName>常言无法可说。又恐人执著无字。流入空 <lb ed="X" n="0749a02"/><lb ed="R040" n="0238b05"/>寂。故呼须菩提曰。汝若作是念。谓<persName>如来</persName>以具足相 <lb ed="X" n="0749a03"/><lb ed="R040" n="0238b06"/>故。得无上菩提。是以有相视<persName>如来</persName>。汝莫作是念也。 <lb ed="X" n="0749a04"/><lb ed="R040" n="0238b07"/>盖<persName>如来</persName>之无上菩提。不以具足相而得者也。然万 <lb ed="X" n="0749a05"/><lb ed="R040" n="0238b08"/>法虽空。而修行有径。法又岂可断灭乎。须菩提。汝 <lb ed="X" n="0749a06"/><lb ed="R040" n="0238b09"/>若作是念。谓发无上菩提心者。说一切法皆当断 <lb ed="X" n="0749a07"/><lb ed="R040" n="0238b10"/>灭。是以空寂视<persName>如来</persName>。汝莫作是念也。何以故。盖发 <lb ed="X" n="0749a08"/><lb ed="R040" n="0238b11"/>无上菩提心者。于一切法相。不说断灭故也。譬如 <lb ed="X" n="0749a09"/><lb ed="R040" n="0238b12"/>渡水。既渡之後。不须舟楫未渡之先。岂可无舟楫 <lb ed="X" n="0749a10"/><lb ed="R040" n="0238b13"/>乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0749a11"/><lb ed="R040" n="0238b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">不受不贪分第二十八</cb:mulu><head>〇不受不贪分第二十八<note place="inline">一尘不染何贪何受</note></head> <lb ed="X" n="0749a12"/><lb ed="R040" n="0238b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0749a1201">须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界七宝。持用佈施。 <lb ed="X" n="0749a13"/><lb ed="R040" n="0238b16"/>若复有人。知一切法无我。得成于忍。此菩萨。勝前菩 <lb ed="X" n="0749a14"/><lb ed="R040" n="0238b17"/>萨所得功德。何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。 <lb ed="X" n="0749a15"/><lb ed="R040" n="0238b18"/>须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨。不受福德。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0749a16"/><lb ed="R040" n="0239a01"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0749a17"/><lb ed="R040" n="0239a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0749a1701">【註】聚宝佈施。福德有限。前屡言之。俱是虚论其理。 <lb ed="X" n="0749a18"/><lb ed="R040" n="0239a03"/>此则示以下手工夫。使学者有所遵循。不致浮空 <lb ed="X" n="0749a19"/><lb ed="R040" n="0239a04"/>掠影。</p> <lb ed="X" n="0749a20"/><lb ed="R040" n="0239a05"/><p xml:id="pX25p0749a2001">【讲】法固不可断灭。若欲受福德。又未免<anchor xml:id="nkr_note_orig_0749001" n="0749001"/>食著。故呼 <lb ed="X" n="0749a21"/><lb ed="R040" n="0239a06"/>须菩提曰。若菩萨以满恒河沙等世界之七宝持 <lb ed="X" n="0749a22"/><lb ed="R040" n="0239a07"/>以佈施。福德终属有尽。若复有人。知一切法本来 <lb ed="X" n="0749a23"/><lb ed="R040" n="0239a08"/>无有我相。忍之于六尘未接之先。忍之于六尘方 <lb ed="X" n="0749a24"/><lb ed="R040" n="0239a09"/>接之际。忍之于六尘既寂之後。忍之又忍。至于成 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0749b" n="0749b"/> <lb ed="X" n="0749b01"/><lb ed="R040" n="0239a10"/><persName>佛</persName>而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0749b0101" n="0749b0101"/><anchor xml:id="beg0749b0101" n="0749b0101"/>已<anchor xml:id="end0749b0101"/>。此菩萨所得功德。勝前七宝佈施之菩 <lb ed="X" n="0749b02"/><lb ed="R040" n="0239a11"/>萨所得功德。何以故。须菩提以诸菩萨之心。活鱍 <lb ed="X" n="0749b03"/><lb ed="R040" n="0239a12"/>泼地。洞若太虚。不受世间一切福德故也。尔时须 <lb ed="X" n="0749b04"/><lb ed="R040" n="0239a13"/>菩提。得闻妙義。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。菩萨济渡众生。原为 <lb ed="X" n="0749b05"/><lb ed="R040" n="0239a14"/>希求福德。今反云不受何也。<persName>佛</persName>曰。须菩提。菩萨本 <lb ed="X" n="0749b06"/><lb ed="R040" n="0239a15"/>不为作福德而度众生。此心不应少有贪著。是故 <lb ed="X" n="0749b07"/><lb ed="R040" n="0239a16"/>说不受福德。究之不受福德。而福德随之。有不期 <lb ed="X" n="0749b08"/><lb ed="R040" n="0239a17"/>然而然者<anchor xml:id="nkr_note_add_0749b0801" n="0749b0801"/><anchor xml:id="beg0749b0801" n="0749b0801"/>已<anchor xml:id="end0749b0801"/>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0749b09"/><lb ed="R040" n="0239a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">威仪寂净分第二十九</cb:mulu><head>〇威仪寂净分第二十九<note place="inline">真性寂净不假威仪</note></head> <lb ed="X" n="0749b10"/><lb ed="R040" n="0239b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0749b1001">须菩提。若有人言。<persName>如来</persName>若来。若去。若坐。若卧。是人不 <lb ed="X" n="0749b11"/><lb ed="R040" n="0239b02"/>解我所说義。何以故。<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故 <lb ed="X" n="0749b12"/><lb ed="R040" n="0239b03"/>名<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0749b13"/><lb ed="R040" n="0239b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0749b1301">【註】若来。若去。犹云若住若行。无所来。无所去。二句。 <lb ed="X" n="0749b14"/><lb ed="R040" n="0239b05"/>形容赞歎之词。三<persName>如来</persName>。俱指真性而言。</p> <lb ed="X" n="0749b15"/><lb ed="R040" n="0239b06"/><p xml:id="pX25p0749b1501">【讲】菩萨之心。既不求福德。则诸相皆空。尙何威仪 <lb ed="X" n="0749b16"/><lb ed="R040" n="0239b07"/>之外著乎。故<persName>佛</persName>曰。须菩提。来去坐卧。谓之四威仪。 <lb ed="X" n="0749b17"/><lb ed="R040" n="0239b08"/>若有人言。<persName>如来</persName>若来若去若坐若卧。是以有相视 <lb ed="X" n="0749b18"/><lb ed="R040" n="0239b09"/><persName>如来</persName>。而于我所说无相之義殊未解也。何以故。所 <lb ed="X" n="0749b19"/><lb ed="R040" n="0239b10"/>谓<persName>如来</persName>者。即真性也。真性放之弥于六合。无所从 <lb ed="X" n="0749b20"/><lb ed="R040" n="0239b11"/>来敛之藏于一心。亦无所从去。去来皆得自如。方 <lb ed="X" n="0749b21"/><lb ed="R040" n="0239b12"/>可名为<persName>如来</persName>。既无来去。自无坐卧。盖空空洞洞而 <lb ed="X" n="0749b22"/><lb ed="R040" n="0239b13"/>威仪寂净也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0749b23"/><lb ed="R040" n="0239b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一合理相分第三十</cb:mulu><head>〇一合理相分第三十<note place="inline">一合之理实无有相</note></head> <lb ed="X" n="0749b24"/><lb ed="R040" n="0239b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0749b2401">须菩提。若善男子善女人。以三千大千世界碎为微 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0749c" n="0749c"/> <lb ed="X" n="0749c01"/><lb ed="R040" n="0239b16"/>尘。于意云何。是微尘众。寧为多不。须菩提言。甚多。世 <lb ed="X" n="0749c02"/><lb ed="R040" n="0239b17"/>尊。何以故。若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>即不说是微尘众。 <lb ed="X" n="0749c03"/><lb ed="R040" n="0239b18"/>所以者何。<persName>佛</persName>说微尘众即非微尘众。是名微尘众。世 <lb ed="X" n="0749c04"/><lb ed="R040" n="0240a01"/>尊。<persName>如来</persName>所说三千大千世界即非世界。是名世界。何 <lb ed="X" n="0749c05"/><lb ed="R040" n="0240a02"/>以故。若世界实有者。即是一合相。<persName>如来</persName>说一合相。即 <lb ed="X" n="0749c06"/><lb ed="R040" n="0240a03"/>非一合相是名一合相。须菩提。一合相者。即是不可 <lb ed="X" n="0749c07"/><lb ed="R040" n="0240a04"/>说。但凡夫之人。贪著其事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0749c08"/><lb ed="R040" n="0240a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0749c0801">【註】微尘。妄念也。众。犹多也。一合相。真性也。贪著。依 <lb ed="X" n="0749c09"/><lb ed="R040" n="0240a06"/>恋也。事。即色身中六根也。</p> <lb ed="X" n="0749c10"/><lb ed="R040" n="0240a07"/><p xml:id="pX25p0749c1001">【讲】凡夫妄念纷纭。不可勝计。故<persName>佛</persName>藉喩曰。须菩提。 <lb ed="X" n="0749c11"/><lb ed="R040" n="0240a08"/>若善男子善女人。以三千大千世界。碎为微尘。尔 <lb ed="X" n="0749c12"/><lb ed="R040" n="0240a09"/>之意以为是微尘众寧为多否。须菩提曰甚多。世 <lb ed="X" n="0749c13"/><lb ed="R040" n="0240a10"/>尊。何以故。若是微尘众。是实有者。<persName>佛</persName>即不说是微 <lb ed="X" n="0749c14"/><lb ed="R040" n="0240a11"/>尘众。所以不说者何故。盖<persName>佛</persName>说微尘众。即非微尘 <lb ed="X" n="0749c15"/><lb ed="R040" n="0240a12"/>众。是虚名为微尘众而<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c1501" n="0749c1501"/><anchor xml:id="beg0749c1501" n="0749c1501"/>已<anchor xml:id="end0749c1501"/>。知微尘众。非真实则知 <lb ed="X" n="0749c16"/><lb ed="R040" n="0240a13"/>世界矣。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>所说三千大千世界亦非实有。 <lb ed="X" n="0749c17"/><lb ed="R040" n="0240a14"/>不过末劫之人。强名为世界耳。何以故。若世界是 <lb ed="X" n="0749c18"/><lb ed="R040" n="0240a15"/>实有者。即与一合。相无异矣。一合相者真性也。真 <lb ed="X" n="0749c19"/><lb ed="R040" n="0240a16"/>性弥沦六合。有而非有。无而非无。故一而不可二。 <lb ed="X" n="0749c20"/><lb ed="R040" n="0240a17"/>合而不可分也。若世界则是假合。劫尽则壞。故不 <lb ed="X" n="0749c21"/><lb ed="R040" n="0240a18"/>可与真性相比也。然所谓一合相。岂果有相乎。如 <lb ed="X" n="0749c22"/><lb ed="R040" n="0240b01"/>来说一合相。即非一合相。亦虚名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c2201" n="0749c2201"/><anchor xml:id="beg0749c2201" n="0749c2201"/>已<anchor xml:id="end0749c2201"/>。岂真有一 <lb ed="X" n="0749c23"/><lb ed="R040" n="0240b02"/>合相哉。<persName>佛</persName>曰。须菩提。一合相者包涵万有。是诚不 <lb ed="X" n="0749c24"/><lb ed="R040" n="0240b03"/>可以言说也。所以不可说者。因凡庸之夫。贪著性 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0750a" n="0750a"/> <lb ed="X" n="0750a01"/><lb ed="R040" n="0240b04"/>中所现之事。如目遇色。则为色引。耳闻声。则为声 <lb ed="X" n="0750a02"/><lb ed="R040" n="0240b05"/>诱。六根不净了悟无期。即与之说彼亦不解。故不 <lb ed="X" n="0750a03"/><lb ed="R040" n="0240b06"/>如不说之为愈也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0750a04"/><lb ed="R040" n="0240b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">知见不生分第三十一</cb:mulu><head>〇知见不生分第三十一<note place="inline">如是知见法相不生</note></head> <lb ed="X" n="0750a05"/><lb ed="R040" n="0240b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0750a0501">须菩提。若人言。<persName>佛</persName>说我见人见众生见寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0750a06"/><lb ed="R040" n="0240b09"/>提于意云何。是人解我所说義不。不也。<persName>世尊</persName>。是人不 <lb ed="X" n="0750a07"/><lb ed="R040" n="0240b10"/>解<persName>如来</persName>所说義。何以故。<persName>世尊</persName>说我见人见众生见寿 <lb ed="X" n="0750a08"/><lb ed="R040" n="0240b11"/>者见。即非我见人见众生见寿者见。是名我见人见 <lb ed="X" n="0750a09"/><lb ed="R040" n="0240b12"/>众生见寿者见。须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心 <lb ed="X" n="0750a10"/><lb ed="R040" n="0240b13"/>者。于一切法。应如是知。如是见。如是信解。不生法相。 <lb ed="X" n="0750a11"/><lb ed="R040" n="0240b14"/>须菩提。所言法相者。<persName>如来</persName>说即非法相。是名法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0750a12"/><lb ed="R040" n="0240b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0750a1201">【註】<persName>如来</persName>言不著四相之见屡矣。始则令诸学人。除 <lb ed="X" n="0750a13"/><lb ed="R040" n="0240b16"/>去粗重四相。如大乘正宗分中所说是也。次则令 <lb ed="X" n="0750a14"/><lb ed="R040" n="0240b17"/>诸学人。见性之後。复除细微四相。如究竟无我分 <lb ed="X" n="0750a15"/><lb ed="R040" n="0240b18"/>中所说是也。此言理中淸净四相。由浅而深。循循 <lb ed="X" n="0750a16"/><lb ed="R040" n="0241a01"/>善诱。所以开悟学人者至矣。</p> <lb ed="X" n="0750a17"/><lb ed="R040" n="0241a02"/><p xml:id="pX25p0750a1701">【讲】凡夫贪著其事。以有我人众生寿者之见也。故 <lb ed="X" n="0750a18"/><lb ed="R040" n="0241a03"/>呼须菩提曰。诸相皆空者。<persName>佛</persName>也。苦有人言。<persName>佛</persName>尙说 <lb ed="X" n="0750a19"/><lb ed="R040" n="0241a04"/>我见人见众生见寿者见。此等妄议之人。汝之意。 <lb ed="X" n="0750a20"/><lb ed="R040" n="0241a05"/>以为是人解我所说无相之義否。须菩提曰。不也。 <lb ed="X" n="0750a21"/><lb ed="R040" n="0241a06"/><persName>世尊</persName>。妄议之人堕于痴迷。不解<persName>如来</persName>所说義。何以 <lb ed="X" n="0750a22"/><lb ed="R040" n="0241a07"/>故。盖此四相之见。真性中本来无有。<persName>世尊</persName>说我见 <lb ed="X" n="0750a23"/><lb ed="R040" n="0241a08"/>人见众生见寿者见。即非我见人见众生见寿者 <lb ed="X" n="0750a24"/><lb ed="R040" n="0241a09"/>见。是虚名为我见人见众生见寿者见。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0750a2401" n="0750a2401"/><anchor xml:id="beg0750a2401" n="0750a2401"/>已<anchor xml:id="end0750a2401"/>。须菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0750b" n="0750b"/> <lb ed="X" n="0750b01"/><lb ed="R040" n="0241a10"/>提悟<persName>佛</persName>不著四相之见。则知见廣而信解深矣。故 <lb ed="X" n="0750b02"/><lb ed="R040" n="0241a11"/><persName>佛</persName>又曰。须菩提。四见既属空虚。则发无上菩提心 <lb ed="X" n="0750b03"/><lb ed="R040" n="0241a12"/>者。凡于一切法。皆应如是知。如是见。应如是信解。 <lb ed="X" n="0750b04"/><lb ed="R040" n="0241a13"/>而後人<anchor xml:id="nkr_note_add_0750b0401" n="0750b0401"/><anchor xml:id="beg0750b0401" n="0750b0401"/>已<anchor xml:id="end0750b0401"/>胥忘。畛域俱化。不生一切法相。须菩提。 <lb ed="X" n="0750b05"/><lb ed="R040" n="0241a14"/>所谓法相者。<persName>如来</persName>说非真实。是虚名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0750b0501" n="0750b0501"/><anchor xml:id="beg0750b0501" n="0750b0501"/>已<anchor xml:id="end0750b0501"/>。盖初入 <lb ed="X" n="0750b06"/><lb ed="R040" n="0241a15"/>道时。不假法相。无门可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0750001" n="0750001"/>九。既见性後。当離法相。不 <lb ed="X" n="0750b07"/><lb ed="R040" n="0241a16"/>宜执著。所谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0750002" n="0750002"/>波河当用筏。到岸不须船者也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0750b08"/><lb ed="R040" n="0241a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">应化非真分第三十二</cb:mulu><head>〇应化非真分第三十二<note place="inline">应现设化亦非真实</note></head> <lb ed="X" n="0750b09"/><lb ed="R040" n="0241a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0750b0901">须菩提。若有人。以满无量阿僧祇世界七宝。持用布 <lb ed="X" n="0750b10"/><lb ed="R040" n="0241b01"/>施。若有善男子。善女人。发菩提心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0750b11"/><lb ed="R040" n="0241b02"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。云何为人 <lb ed="X" n="0750b12"/><lb ed="R040" n="0241b03"/>演说。不取于相。如如不动。何以故。</p> <lb ed="X" n="0750b13"/><lb ed="R040" n="0241b04"/><p xml:id="pX25p0750b1301">一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如电。应作如是观。</p> <lb ed="X" n="0750b14"/><lb ed="R040" n="0241b05"/><p xml:id="pX25p0750b1401"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0750b1401" n="0750b1401"/><anchor xml:id="beg0750b1401" n="0750b1401"/>已<anchor xml:id="end0750b1401"/>。长老须菩提。及诸比丘。比丘尼。优婆塞。 <lb ed="X" n="0750b15"/><lb ed="R040" n="0241b06"/>优婆夷。一切世间天人阿修罗。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。 <lb ed="X" n="0750b16"/><lb ed="R040" n="0241b07"/>信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0750b17"/><lb ed="R040" n="0241b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0750b1701">【註】如如者。自如之极也。有为法。佈施等类是也。梦 <lb ed="X" n="0750b18"/><lb ed="R040" n="0241b09"/>幻泡影露电。皆不长久者也。全经大旨。无非欲人 <lb ed="X" n="0750b19"/><lb ed="R040" n="0241b10"/>由法相而悟真空。持说之功。勝于聚宝佈施。故于 <lb ed="X" n="0750b20"/><lb ed="R040" n="0241b11"/>篇末。重言以结之。男僧。谓之比丘。女僧。谓之比丘 <lb ed="X" n="0750b21"/><lb ed="R040" n="0241b12"/>尼。居士。谓之优婆塞。道姑。谓之优婆夷。</p> <lb ed="X" n="0750b22"/><lb ed="R040" n="0241b13"/><p xml:id="pX25p0750b2201">【讲】上言发无上菩提心者。在不生一切法相。然则 <lb ed="X" n="0750b23"/><lb ed="R040" n="0241b14"/>无上菩提。于何而得哉。则莫若持说此经。故终呼 <lb ed="X" n="0750b24"/><lb ed="R040" n="0241b15"/>须菩提而告之曰。若有人以满无量无央数世界 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0750c" n="0750c"/> <lb ed="X" n="0750c01"/><lb ed="R040" n="0241b16"/>之七宝。持以佈施。其所得之福。可谓多矣。然所得。 <lb ed="X" n="0750c02"/><lb ed="R040" n="0241b17"/>乃世间之福。有时而尽。况因受福而又作恶乎。若 <lb ed="X" n="0750c03"/><lb ed="R040" n="0241b18"/>有善男子。善女人。发菩提心。于此经中。乃至四句 <lb ed="X" n="0750c04"/><lb ed="R040" n="0242a01"/>偈等。受持读诵。为人演说。此出世间福。历劫无穷。 <lb ed="X" n="0750c05"/><lb ed="R040" n="0242a02"/>殊勝于彼也。云何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0750003" n="0750003"/>谓人演说。如欲为天人演说。则 <lb ed="X" n="0750c06"/><lb ed="R040" n="0242a03"/>现而为天人。欲为异类演说。则现而为异类。随感 <lb ed="X" n="0750c07"/><lb ed="R040" n="0242a04"/>而应。不拘定相。自如之极。而实寂然不动。此所谓 <lb ed="X" n="0750c08"/><lb ed="R040" n="0242a05"/>无为法也。何以故。凡一切法。皆属有为。纵得世间 <lb ed="X" n="0750c09"/><lb ed="R040" n="0242a06"/>福。不过如梦耳。幻耳。泡耳。影耳。露耳。电耳。应作如 <lb ed="X" n="0750c10"/><lb ed="R040" n="0242a07"/>是等观。而不得长久也。唯知万法皆空。悟真性为 <lb ed="X" n="0750c11"/><lb ed="R040" n="0242a08"/>实。则智慧生而到彼岸不难矣。前所谓应如是住 <lb ed="X" n="0750c12"/><lb ed="R040" n="0242a09"/>者。正住此如如不动之真心也。如是降伏者。正降 <lb ed="X" n="0750c13"/><lb ed="R040" n="0242a10"/>伏此有为之妄心也。全经大義。不于此而益明哉。 <lb ed="X" n="0750c14"/><lb ed="R040" n="0242a11"/><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0750c1401" n="0750c1401"/><anchor xml:id="beg0750c1401" n="0750c1401"/>已<anchor xml:id="end0750c1401"/>毕。长老须菩提。及一切大众。闻此妙 <lb ed="X" n="0750c15"/><lb ed="R040" n="0242a12"/>義。尽生欢喜。敬信承受。而奉行不怠焉。盖圣凡悉 <lb ed="X" n="0750c16"/><lb ed="R040" n="0242a13"/>济。而人天胥度云。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0750c17"/><lb ed="R040" n="0242a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">後仪</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">阎罗天子敕取藏中補缺真言</cb:mulu><head>阎罗天子敕取藏中補缺真言</head> <lb ed="X" n="0750c18"/><lb ed="R040" n="0242a15"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX25p0750c1801">唵 呼嚧呼嚧 社曳穆契 莎<note place="inline">音梭</note>诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0750c19"/><lb ed="R040" n="0242a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">補缺真言</cb:mulu><head>補缺真言</head> <lb ed="X" n="0750c20"/><lb ed="R040" n="0242a17"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX25p0750c2001">南无喝啰怛那 哆啰夜耶 佉啰佉啰 俱住俱 <lb ed="X" n="0750c21"/><lb ed="R040" n="0242a18"/>住 摩啰摩啰 虎啰吽 贺贺苏怛拏吽 泼抹 <lb ed="X" n="0750c22"/><lb ed="R040" n="0242b01"/>拏娑婆诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0750c23"/><lb ed="R040" n="0242b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">赞</cb:mulu><head>赞</head> <lb ed="X" n="0750c24"/><lb ed="R040" n="0242b03"/><p xml:id="pX25p0750c2401">金刚般若 功德难宣 四句妙義廣无边 须菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0503.0751a" n="0751a"/> <lb ed="X" n="0751a01"/><lb ed="R040" n="0242b04"/>提 信力坚 无说无传 应作如是观。</p> <lb ed="X" n="0751a02"/><lb ed="R040" n="0242b05"/><p xml:id="pX25p0751a0201">南无祇园会上<persName>佛</persName>菩萨<note place="inline">三称</note>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0751a03"/><lb ed="R040" n="0242b06"/> <lb ed="X" n="0751a04"/><lb ed="R040" n="0242b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经<note place="inline">毕</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0734a1801" to="#end0734a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0734b2401" to="#end0734b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0735c1701" to="#end0735c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0735c1801" to="#end0735c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0736a0701" to="#end0736a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0736c1101" to="#end0736c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0736c2001" to="#end0736c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0737c1001" to="#end0737c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0738a1101" to="#end0738a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0738a1601" to="#end0738a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0738a1801" to="#end0738a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0738b1801" to="#end0738b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">夫</lem><rdg wit="#wit.orig">失</rdg></app> <app from="#beg0739a1101" to="#end0739a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740b0401" to="#end0740b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740b1401" to="#end0740b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0741b1801" to="#end0741b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742c0501" to="#end0742c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742c0701" to="#end0742c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743b1101" to="#end0743b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744a1001" to="#end0744a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744a1401" to="#end0744a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744b0701" to="#end0744b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744c2101" to="#end0744c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0745a0201" to="#end0745a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0745b0701" to="#end0745b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0745b1801" to="#end0745b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0746b1601" to="#end0746b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0746c0301" to="#end0746c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747a1001" to="#end0747a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747a1801" to="#end0747a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747a1901" to="#end0747a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747a2401" to="#end0747a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747b1501" to="#end0747b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747b2401" to="#end0747b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0747c0901" to="#end0747c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0748b1101" to="#end0748b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0748b2101" to="#end0748b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0748b2301" to="#end0748b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0749b0101" to="#end0749b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0749b0801" to="#end0749b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0749c1501" to="#end0749c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0749c2201" to="#end0749c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0750a2401" to="#end0750a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0750b0401" to="#end0750b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0750b0501" to="#end0750b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0750b1401" to="#end0750b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0750c1401" to="#end0750c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0734001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0734001">人字可疑或是入之写误</note> <note n="0734002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0734002">昔疑若</note> <note n="0734003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0734003">解疑鲜</note> <note n="0734004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0734004">各疑大</note> <note n="0737001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0737001">维唯通欤</note> <note n="0744001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0744001">日疑口</note> <note n="0746001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0746001">来下当有说字</note> <note n="0747001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0747001">稍字可疑</note> <note n="0749001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0749001">食疑贪</note> <note n="0750001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0750001">九字可疑</note> <note n="0750002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0750002">波疑渡</note> <note n="0750003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0750003">谓疑为</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0734a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0734a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0734b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0734b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0735c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0735c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0735c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0735c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0736a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0736a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0736c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0736c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0736c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0736c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0737c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0737c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0738a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0738a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0738a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0738a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0738a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0738a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0738b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0738b1801">夫【CB】，失【卍续】</note> <note n="0739a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0739a1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0740b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0740b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0741b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0741b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0743b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0744b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0744c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0745a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0745a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0745b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0745b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0745b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0745b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0746b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0746b1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0746c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0746c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747b2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0747c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0748b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0748b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0748b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0748b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0748b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0748b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0749b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0749b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0749b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0749b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0749c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0749c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0749c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0749c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0750a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0750a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0750b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0750b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0750b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0750b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0750b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0750b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0750c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0750c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>